Opnieuw beleefde het Univé-toernooi een prachtige ronde met twee halsbrekende Kroongroep-partijen, die allebei de wereld rond zullen gaan. Bovendien konden anders dan gisteren aan het eind van de dag twee winnaars de complimenten in ontvangst nemen. Anish Giri versloeg Judit Polgar en Vladimir Kramnik stelde de eindzege veilig ten koste van Maxime Vachier Lagrave.
Giri – Polgar was een partij waarop de toeschouwer zich kon verkijken. Het leek alsof Giri zo voorbeeldig manoeuvreerde dat Polgar geen andere uitweg zag dan een koffiehuisaanval, inclusief een incorrect stukoffer. Maar de schijn bedroog. Zwart had wel degelijk compensatie voor het stuk en het is zeer de vraag of wit op winst had kunnen spelen als Polgar 38 … Lb3 had gespeeld in plaats van de vreemde zet 38 … Lb5?.
Toen Giri op zijn beurt het sterke 39. Tb7 verzuimde, kon Polgar met 39 … Ld3 nog flink tegenspartelen. In plaats daarvan bracht ze de zwarte stelling om zeep met de afschuwelijke grafzet 39 … g5. Daarna liet Giri niet meer los. Trots op zijn prestatie was de Nederlandse kampioen niet. Maar blij was hij wel: ‘Gelukkig heb ik toch nog een partij gewonnen.’

Kramnik bedierf de 21ste verjaardag van MaximeVachier Lagrave door hem te verslaan in een meeslepend gevecht van 87 zetten. Na een wat ongewone opening leek zwart te balanceren op de rand van de afgrond, maar Vachier Lagrave wist wat hij deed en bleef wonderwel op de been.
Het eerste kritieke punt werd bereikt bij de 26ste zet. Het is moeilijk te begrijpen waarom de Fransman in die stelling in paniek raakte en een volstrekt onnodig kwaliteitsoffer bracht. Ook Kramnik vertelde na afloop dat hij zich had verbaasd over 26 … Td4? Hij had alleen gerekend met 26 … Da4, waarna zwart volop meedoet.
Na het incorrecte offer stond Kramnik op winst, maar ook hij maakt wel eens foutje. Dat was ditmaal de ondoordachte zet 35. gxh6?, waarna wit opnieuw moest beginnen. Toch kwam het ten slotte in orde voor wit. Misschien was de stelling die na 40 zetten ontstond houdbaar voor een computer, maar voor een mens was de opdracht te zwaar. Vachier Lagrave verzeilde in een dame-eindspel met een pion minder dat Kramnik geduldig naar winst schoof.
De afloop van het open toernooi is volstrekt ongewis. Misschien krijgen we één eindwinnaar, maar het is ook mogelijk dat twee of drie spelers de eerste prijs zullen delen. Het beste uitgangspunt hebben de koplopers Illya Nyzhnyk en Alex Lenderman. Vijf achtervolgers staan een half punt op hen achter.
 

Een geweldige ronde met vechtschaak van hoog niveau heeft niets veranderd aan het klassement van de Kroongroep. Iedereen kreeg er een half punt bij en zoals altijd was de een daar meer content mee dan de ander. De meest tevreden man was Vladimir Kramnik. Hij behield de leiding in het toernooi na een wat moeizame remise met Anish Giri.
Het gevecht van de dag was de buitengewoon gecompliceerde partij tussen Judit Polgar en Maxime Vachier Lagrave. Toen de vrede bij de 44ste zet was getekend, was Judit zo aangeslagen dat ze ervoor bedankte de partij met haar tegenstander door te nemen. Ze vond dat ze net iets te vaak de winst had laten liggen.
Nu is dat laatste zeker waar. Nadat een door vele offers en schijnoffers versierde aanval van Vachier Lagrave was vastgelopen, had Polgar de winst voor het grijpen. Zo kon ze bij de 33ste zet op slag winnen met 33. Lf5 en dezelfde manoeuvre zou ook bij de 36ste zet afdoende zijn geweest.
Er staat tegenover dat ook Vachier Lagrave een kans miste. Zijn offerconcept deugde misschien niet, maar na een paar onnauwkeurigheden van Polgar had hij niets te klagen en er was zelfs een moment waarop hij in het voordeel had kunnen komen. Bij de 27ste zet verwierp hij 27 … f3, omdat hij geen goed antwoord zag op 28. Dh7. Hij hief de handen ten hemel toen hem verteld werd dat 28 … Lf6 een uitstekend antwoord zou zijn geweest.
Misschien tegen beter weten in hoopten de kijkers lang dat Giri de eerste overwinning van zijn leven op Kramnik zou behalen. Een stelling met twee lopers tegen twee paarden zag er mooi uit, maar ten slotte kwam er niet meer uit dan een voor Giri licht voordelig eindspel dat Kramnik moeiteloos remise hield.
Mooi was de analyse na afloop. Giri vond dat hij duidelijk beter had gestaan, maar Kramnik wilde daar niets van weten. ‘Ik heb in deze stand twee lopers en een pion meer, dan moet ik toch beter staan’, zei Giri op een zeker moment. ‘Nee hoor,’ antwoordde Kramnik. ‘Ik heb namelijk twee paarden.’ De ex-wereldkampioen weet hoe hij zijn beste klanten _ tegen Giri staat hij 4-1 voor _ eronder moet houden.

In het open toernooi sloeg de 15-jarige Illya Nyzhnyk een mooie slag door Sergei Tiviakov te verslaan in een zeer bezienswaardige partij. Genoeg om afstand van het veld te nemen was dat niet. Nyzhnyk heeft slechts een half punt meer dan vier achtervolgers: Lenderman, Haslinger, Grover en Piet Peelen. Omdat de Nederlandse meester te weinig titelhouders heeft ontmoet, kan hij helaas geen grootmeesterresultaat behalen.
 

Een in alle opzichten vreedzame derde ronde heeft niets veranderd aan het klassement van de Kroongroep. Misschien lag het aan de aanstaande rustdag dat alle spelers best tevreden leken met hun zonder veel moeite behaalde halve punten. De belangrijkste troost voor een verliezer is dat hij zijn nederlaag de volgende dag kan goedmaken. Een nul vóór een rustdag torst een schaker twee dagen lang als een loden last met zich mee.
Agressieve bedoelingen hadden de spelers wel degelijk. Maxime Vachier Lagrave rokeerde lang tegen Kramniks Damegambiet, maar van zijn gedroomde koningsaanval kwam niets terecht. Integendeel, Kramnik organiseerde razendsnel dermate gevaarlijk tegenspel dat Vachier Lagrave geen andere uitweg zag dan een lange afwikkeling waarbij alle lichte stukken werden geruild. Daarna was weinig meer aan de hand. Het remiseaanbod van de Fransman bij de 27ste zet accepteerde Kramnik onmiddellijk.
Judit Polgar en Anish Giri waren op dat moment al uit de speelzaal vertrokken om hun discussie in een niet bijster opwindende variant van de Schotse opening voort te zetten in de perskamer. Urenlang _ misschien duurde hun analyse wel even lang als hun partij _ verkenden zij de wereld van microscopische voordeeltjes en supernauwkeurige verdedigingsmanoeuvres in stellingen die de meeste schakers als saai terzijde zouden schuiven.

Toen Kramnik, expert bij uitstek in de wereld van het oneindig kleine, en Vachier Lagrave zich er ook mee gingen bemoeien, begon alles opnieuw. De leden van het toernooicomité keken met een glimlach toe bij dit schouwspel. Misschien hadden ze liever twee winstpartijen gezien, maar het is ook wat waard om vier geïnviteerde spelers zo vriendschappelijk met elkaar om te zien gaan.
Donderdag gaat de strijd in de Kroongroep verder. Met een punt voorsprong heeft Kramnik een schitterend uitgangspunt, maar we klampen ons vast aan de omstandigheid dat hij nog tweemaal zwart heeft. Het hoeft maar eenmaal mis te gaan en de strijd om de eerste plaats is weer open.
In het open toernooi bedwong koploper Alex Lenderman een lastige hindernis door met zwart remise te maken tegen de sterke 18-jarige Yaroslav Zherebukh. Ilja Nizjnik, net als Zherebukh afkomstig uit Oekraïne en nog drie jaar jonger, profiteerde van dit resultaat en klom dankzij een zege op voormalig Univé Open winnaar Stewart Haslinger naar de met Lenderman gedeelde eerste plaats, Morgen, als de elite rust houdt, treffen de koplopers elkaar.
 

Natuurlijk, Vladimir Kramnik zou morgen kunnen verliezen en anders donderdag misschien wel. Maar voorlopig houden we ons hart vast en vrezen we dat de matador uit Moskou met een tweede, opnieuw zeer overtuigende winstpartij een voorschot op de eindzege heeft genomen.
Dat ook Judit Polgar het niet kon bolwerken tegen Kramnik is niet zo’n grote verrassing, omdat ze volgens de Tal-telling voor het begin van de partij met 10-9 achterstond. De Tal-telling is genoemd naar oud-wereldkampioen Michail Tal, die zijn eerste partijen tegen Viktor Kortchnoi als volgt beschreef: ‘Nadat ik tienmaal tegen Kortchnoi had gespeeld, stond het 5-5. Kortchnoi had vijfmaal gewonnen, Tal had vijfmaal remise gemaakt.’
Polgar is er in haar onderlinge partijen tegen Kramnik nog erger aan toe dan Tal indertijd. Nooit heeft ze een klassieke toernooipartij van Kramnik gewonnen, negenmaal maakte ze remise en tienmaal beet ze in het stof. Als ook de partijen met versneld tempo worden geteld, is Polgars score nog desastreuzer, al heeft ze eenmaal een snelschaakpartij van haar kwelgeest gewonnen.

De twintigste onderlinge partij werd nooit een echt gevecht. In een wat betere stelling voor Kramnik besloot Polgar geheel ten onrechte dat een paniekmaatregel haar beste kans was. Bij de 21ste zet kon ze zonder al te grote bezwaren 21 … exf4 spelen, waarna Kramnik nog niet zeker wist wat hij zou antwoorden, 22. Dxd7 of 22. Pf6+. Na beide zetten behoudt wit voordeel, maar kan zwart zich verdedigen.
Polgars wilde uitbraakpoging 21 … b5 leidde slechts tot materiaalverlies. Tien nauwkeurige witte zetten later was het pleit beslecht. Zich half verontschuldigend nam Kramnik de gelukwensen in ontvangst, omdat hij vond dat het punt hem te gemakkelijk was toegeworpen. ‘Wist u dat u volgens de Tal-telling nu met 11-9 tegen Polgar voorstaat?’, werd hem gevraagd. ‘In klassieke partijen, bedoelt u?’, antwoordde Kramnik. ‘Maar ik heb ook een heleboel rapidpartijen van haar gewonnen hoor.’
De verantwoordelijkheid voor een spannende tweede toernooihelft ligt morgen op de schouders van Maxime Vachier Lagrave, die in ieder geval niet mag verliezen van Kramnik. Winnen zou het mooist zijn, maar we zijn ook tevreden als de Russische puntenmachine met een remise wordt ontregeld.
Bij wijze van voorbereiding op zijn belangrijke opdracht maakte Vachier Lagrave met zwart moeiteloos remise tegen Anish Giri. De partij begon veelbelovend met tegengestelde rokades, maar na een lange afwikkeling resteerde slechts een gelijk eindspel.
In het open toernooi nam de Amerikaan Alex Lenderman dankzij een overtuigende overwinning op de Oekraïner Vladimir Baklan alleen de leiding met de perfecte score van 4 uit 4. Op een half punt achterstand volgen zes spelers, onder wie de Nederlanders Robin van Kampen en Sergei Tiviakov.
 

Het Univé-toernooi heeft op niet mis te verstane wijze kennis gemaakt met Vladimir Kramnik. De Russische geweldenaar dwong diep respect af bij de toeschouwers door Anish Giri te verpletteren in een partij die de Nederlandse kampioen nog wel even zal heugen. Giri is op weg naar de toptien van de wereld, maar hij weet na deze afstraffing weer dat de laatste stap niet gemakkelijk zal zijn.

Het past de eenvoudige schrijver van een dagverslag misschien niet om kritiek te hebben op een topgrootmeester. Maar omdat vele toeschouwers hun verbazing uitspraken, moet de vraag toch worden gesteld: waarom koos Giri een openingsvariant die Kramnik kort geleden tot in het kleinste detail heeft bestudeerd?
Giri koos wat we voor het gemak even de Radjabov-variant van het Konings-Indisch zullen noemen omdat de Azerbeidzjaanse grootmeester Teimour Radjabov ’s werelds grootste expert is in de behandeling van de zwarte stelling. Vijf maanden geleden was Radjabov Kramniks tegenstander in de eerste ronde van het kandidatentoernooi. Toen kwam de Radjabov-variant niet aan de orde, maar Giri kon vermoeden dat Kramnik er bij zijn voorbereiding uitgebreid aandacht aan had besteed.
Dat bleek. Kramnik besteedde nauwelijks tijd in de opening, terwijl Giri na de ongebruikelijke zet 12. Lf3 op onbekend terrein was. Verbeteringen van zwarts spel zullen wellicht gevonden worden tussen de 12de en de 16de zet. Daarna had Kramnik definitief de leiding en kwam Giri er eigenlijk niet meer aan te pas.
Niet alleen de partij was indrukwekkend, ook de analyse na afloop mocht er zijn. Doorgaans komt Giri handen te kort om zijn vele briljante ideeën te laten zien. Ditmaal leek hij een schuchtere student die aandachtig luisterde naar het college van een eminente hoogleraar in de hogere schaakkunde.
Mocht u denken dat Kramnik tevreden was, dan vergist u zich. Toen iemand hem complimenteerde met zijn uitstekende overwinning, brandde hij los: ‘Een uitstekende overwinning, hoe bedoelt u? Giri speelde niet best en zelf was ik ook matig op dreef. Het was vreselijk wat ik bij de 27ste zet deed. Alles wint in die stelling behalve mijn blunder 27. Lb2. Ik was van plan na 27 … Dxd6 28. Db4 te spelen tot ik merkte dat zwart dan 28 … Dxd5 kan spelen. Ik had echt geluk dat mijn stelling zo goed was dat ik nog steeds duidelijk beter stond.’
Minder opwindend dan het vurige gevecht van Kramnik en Giri was de remise in 64 zetten tussen Maxime Vachier Lagrave en Judit Polgar. De Fransman had de hele partij de leiding en bereikte ten slotte een toreneindspel met een gezonde pion meer. Helaas voor hem bleek de oude wet dat alle toreneindspelen remise zijn weer eens van toepassing. Polgar was er blij mee. Ze bekende dat ze zich danig zorgen had gemaakt.
Na drie ronden in het open toernooi hebben vijf spelers nog steeds een perfecte score: de Nederlanders Tiviakov en Van Assendelft, de Oekraïners Baklan en Zherebukh en de Amerikaan Lenderman. Robin van Kampen en good old John van der Wiel liggen met een half punt achterstand op de loer. Over Jorden van Foreest zullen we na zijn nederlaag tegen Piet Peelen voorlopig even zwijgen. Maar we blijven op hem letten.
 

Er hing ditmaal een lichte spanning rond de officiële opening van het toernooi. Het contract van de sponsors Univé en de gemeente Hoogeveen loopt af en dus wilde iedereen graag weten of de schakers volgend jaar opnieuw welkom zullen zijn in het vertrouwde, inmiddels zeer dierbare gemeentehuis. Met belangstelling werd dan ook uitgekeken naar de toespraak van burgemeester Loohuis, die misschien het verlossende woord zou spreken.
Dat deed de burgemeester niet, althans niet helemaal. Hij sprak ‘de hoop en de wens’ uit dat het toernooi ook in de toekomst in Hoogeveen zal worden gehouden. Natuurlijk, het zou nog mooier zijn geweest als hij had gezegd dat de toekomst van het toernooi tot het jaar 2100 verzekerd is, maar zijn woorden waren geruststellend genoeg.
Vergeleken met de voorgaande jaren was de loting voor de Kroongroep sober. De vier deelnemers hoefden ditmaal niet te schilderen of voor banketbakker te spelen, maar kregen de opdracht de cijfers op een schuifbordje in de juiste volgorde te zetten. Anish Giri was de handigste en mocht als eerste een lotingnummer trekken. Zijn beloning was bescheiden: hij begint morgen met zwart tegen Vladimir Kramnik. Aan de andere tafel speelt Maxime Vachier Lagrave met wit tegen Judit Polgar.
Toernooidirecteur Jeroen van den Berg wees op een paar vermeldenswaardige details. Voor het eerst hebben de vier Kroongroep-deelnemers allemaal een rating boven de 2700 punten. Polgar doet voor de tiende keer mee in Hoogeveen en Kramnik completeert in Hoogveen zijn verkenning van de grote Nederlandse schaaktoernooien. Hij heeft nu in alle traditionele evenementen minstens eenmaal gespeeld.

Het hoogtepunt van de opening was de gepassioneerde toespraak van Sytze Faber, oud-burgemeester van Hoogeveen en een van de grondleggers van het toernooi. Als een kampioenstandwerker zong hij de lof van het onder zijn redactie verschenen jubileummagazine over het toernooi. Geheel terecht overigens, alleen al de beeldschone foto van Polgar op de cover maakt het magazine tot een waardig lustrumgeschenk.
De toespraken, drankjes en hapjes gingen voorbij aan de arbeiders in het open toernooi. Zij vochten een tweede ronde uit, die tot teleurstelling van de liefhebbers van spectaculaire verrassingen voorspelbaar verliep. Alle toppers wonnen hun partijen met uitzondering van Illya Nyzhnyk, die aan Rob Schoorl een half punt moest toestaan. De 12-jarige Jorden van Foreest _ we zullen op hem blijven letten _ maakte verdienstelijk remise tegen Tania Sachdev uit India.
Thomas Willemze was zo onvriendelijk om Arlette van Weersel, de glorieuze winnares van de eerste ronde te verslaan. Willemze’s commentaar: ‘Toen ik gisteravond op de 601 pagina van teletekst de kop ‘’Van Weersel veegt Ernst van het bord’’ zag staan, wist ik wat me te doen stond. Voor de kop ‘’Van Weersel bindt ook Willemze aan haar zegekar’’ voelde ik weinig.’
 

Jorden en Lucas van Foreest hebben ter gelegenheid van het 15de Univé-toernooi in Hoogeveen een simultaan gegeven in de plaatselijke McDonald’s. Eerst wonnen ze van de 22 jeugdspelers die zich vooraf hadden aangemeld en daarna ook van degenen onder hen die nog een potje wilde spelen en een enkele ouder. Daarnaast speelden de Van Foreesten een paar demonstratiepartijen tegen elkaar.

Jorden van Foreest

Marco Fieten (11 jaar) kreeg een prijs omdat hij volgens de Van Foreesten de meeste tegenstand had geboden. Daarmee werd hij de tweede Fieten in de 15-jarige geschiedenis van de McDonald’s-simultaan die met die eer ging strijken: 2 jaar geleden was het zijn tweelingbroer Jeroen Fieten die door de simultaangevers werd uitverkozen.