Sinds 1997 hebben we bijna elk jaar de jeugdwereldkampioen op bezoek gehad in Hoogeveen. Sommigen vielen bitter tegen, anderen hielden zich behoorlijk staande en af en toe zagen we een kampioen die niet alleen volledig opgewassen was tegen de andere geïnviteerde spelers, maar hen zelfs de baas was: Emil Sutovsky in 1997, Peter Acs in 2002 en vooral Shakhryar Mamedyarov, die in 2006 én 2007 de Kroongroep won.

Maxime Vachier-Lagrave kan zijn naam met gepaste trots aan de rij super-jeugdkampioenen toevoegen. Dankzij een derde winstpartij op rij verzekerde de Fransman zich in de voorlaatste ronde al van de eindzege. Als alles tegenzit op de slotdag, zou Alexei Shirov nog langszij kunnen komen, maar ook dan zal Vachier-Lagrave tot winnaar worden uitgeroepen op grond van het positieve onderlinge resultaat tegen Shirov.

Het slachtoffer van Vachier Lagrave’s dadendrang was andermaal Sergei Tiviakov, die onderhand het idee moet hebben dat hij in een slechte horrorfilm is terechtgekomen. Vier nederlagen op rij, het zal hem sinds zijn kinderjaren niet meer zijn overkomen. En er komt nóg een ronde.

Het verging Tiviakov vandaag zoals het zo vaak spelers vergaat die hun zelfvertrouwen zijn kwijtgeraakt. Lang loopt een partij alsof er niets aan de hand is tot opeens de concentratie verslapt met noodlottige gevolgen. De opening verliep probleemloos en met een kleine onnauwkeurigheid bij de 16de zet viel te leven, al zou 16 … Ld6 in plaats van 16 … g6 volgens Tiviakov veel sterker zijn geweest.

De weg naar het schavot sloeg zwart pas in toen hij bij de 24ste zet met het verkeerde stuk nam op e4. Na 24 … Dxe4 (25. Dxa7? of 25. Te1 Ta4!) zou de weg naar een half punt en een heel wat beter gevoel over het toernooi open hebben gelegen. Na 24 … fxe4 bleef zwart een pion achter in een matige stand waarin zijn koning steeds bescherming nodig had. Het siert Tiviakov dat hij met grote waardering sprak over het voorbeeldige, bijna foutloze spel waarmee hij door Vachier Lagrave werd opgerold.

De door het publiek vurig gewenste spannende slotronde, waarin Anish Giri tegen Vachier Lagrave om de toernooizege zou spelen, kwam er niet. Giri werd weggevaagd door Shirov, die een vastgelopen aanval nieuw leven inblies met twee pionoffers op rij. Giri spaarde zich na afloop niet. Hoe had hij zo stom kunnen zijn om Shirov die offerkans te geven? Als hij beheerst 16 … Tc7, gevolgd door 17 … Lc8 had gespeeld, zou wits aanval zijn doodgebloed.

Een spannende slotronde komt er wel in het open toernooi. Met de vier remises aan de hoogste borden schoot niemand wat op, zodat het morgen moet gebeuren. De Nederlanders hebben een hoofdrol. Erwin L’Ami speelt tegen Robert Kempinski, de ene koploper, terwijl de andere, Friso Nijboer, het opneemt tegen Sipke Ernst.
 

Maxime Vachier Lagrave en Anish Giri hebben in de vierde ronde van de kroongroep van het Univé-toernooi overwinningen geboekt. Lagrave bleek met zwart in een scherpe Grünfeld-Indiër te sterk voor Aleksei Shirov terwijl Giri geen genade kende voor de in een vormcrisis verkerende Sergei Tiviakov. Voor hem dreigt het toernooi op een debacle uit te lopen: hij verloor al voor de derde keer op rij.

Deze keer een verslag van persdient-medewerker Tom Bottema. Uw vaste verslaggever Gert Ligterink moest verstek laten gaan omdat hij donderdagmiddag te vermoeid terugkeerde van een lange reis naar het westen waar hij zijn oudste dochter van het vliegtuig had gehaald. De vijfde en zesde ronde – als hij weer bijgekomen is van zijn inspanningen – komt het verslag weer van zijn hand.

Vachier derhalve alleen aan de leiding met 3 uit 4 terwijl Giri hem met 2,5 uit 4 op de hielen zit. ‘Catch me if you can’, zo zei Vachier in de analyseruimte van het gemeentehuis in Hoogeveen vol vertrouwen tegen Giri die daarom wel kon lachen. Bovendien: ‘Ik wil hier gewoon goede partijen spelen’, aldus Giri. ‘Ondanks mijn drie remises tegen lang niet slechte spelers was dat hier nog niet gelukt. Over de partij van vandaag tegen Tiviakov kan ik echter tevreden zijn.’
Vachier speelde volgens de kenners een schitterende partij tegen Shirov. ‘Hij heeft geen slechte zetten gedaan’, zo was de conclusie van enkele sterke toeschouwers in de perskamer. ‘Misschien’, zei Vachier, ‘maar ik heb hier en daar nog wel wat rekenfouten gemaakt, echter Shirov verzuimde te profiteren. Shirov had in ieder geval 26. Pe4 moeten spelen en in plaats van 24.. d2 denk ik dat 24.. Dxc3 25. h5 Dd4+ 26. Kh2 g5 27. Dg4 Te5 gemakkelijker tot voordeel had geleid.’
Tiviakov begon zich volgens Giri pas goed te verdedigen toen hij nauwelijks nog bedenktijd had. ‘Maar het was daarvoor niet eenvoudig voor hem’, aldus Giri. ‘Eigenlijk kan hij alleen maar afwachten. ‘Ik gaf hem maar een kans: in plaats van 26.. Txe4 had hij 26.. De5! moeten doen. Ik zag niet goed wat ik dan had moeten spelen. Ik raakte een beetje de draad kwijt, dat gebeurt me wel vaker als ik gewonnen sta.’
Giri was niet verrast door Tiviakovs openingskeuze. ‘Ik speel bijna nooit 1.e4 dus als ik dat toch doe vermoeden mijn tegenstanders altijd dat ik iets speciaal in hun lijfvariant heb voorbereid. Vandaag was dat ook zo, maar de Maroczy vond ik ook prima. Ik kon me nauwelijks voorstellen dat Tiviakov daarin van de laatste ontwikkelingen op de hoogte was.
 

Het gemopper over de suffe remises in de openingsronde van de Kroongroep is op slag verstomd na een prachtige tweede dag. De jonkies Maxime Vachier Lagrave en Anish Giri staakten de strijd pas toen het bord bijna leeg was en Alexei Shirov leverde ten koste van Sergei Tiviakov een prachtpartij af die zo kan worden opgenomen in het derde of vierde deel van zijn onvolprezen boekenreeks Fire on Board.

Goede voorbereiding was de basis waarop Shirov zijn kunstwerk bouwde. Gewoontegetrouw voerde Tiviakov in zijn privé-variant van de Scandinavische opening zonder een spoor van aarzeling zijn eerste zetten vrijwel à tempo uit. Maar ook Shirov wist precies wat hij deed. Nadat wit de geweldige zet 14. d5! had uitgevoerd viel Tiviakovs machine stil. Waarschijnlijk is na die krachtzet geen verdediging voor zwart meer te vinden.

Even later was Tiviakov met handen en voeten gebonden in een stelling, waarin wits loper van de zwarte velden het sterkste stuk van het bord was. Na wat gespartel gaf hij op toen geen nuttige zetten meer te vinden was en algehele verstikking dreigde.

Voor iedereen was het duidelijk dat Shirov even een van de meest tevreden schakers op aarde was. Met grote toewijding en zichtbaar plezier demonstreerde hij zijn overwinning in de commentaarzaal. De toeschouwers mochten zich gelukkig prijzen. Het gebeurt niet vaak dat een topgrootmeester zo gedetailleerd uitlegt hoe een overwinning tot stand is gekomen.

Met de zelfverzekerdheid van de jeugd zei Anish Giri na zijn partij dat hij nauwelijks problemen had gehad. Het kan zijn dat hij gelijk had, maar de toeschouwers, die hem allemaal een warm hart toedragen, haalden opgelucht adem, toen hij zijn halfje binnen had. Tot ver na de dertigste zet maakten zij zich zorgen over de stelling van hun favoriet. Pas na Vachier Lagrave’s moeilijk te begrijpen 36ste zet dreven de donkere wolken weg.

In de open groep ging Robert Kempinski door met wat hij tot nu toe steeds heeft gedaan. Hij won voor de vijfde maal op rij en staat nu een punt los van de rest van het veld. Natuurlijk is nog niets beslist. Morgen zou Sipke Ernst de Poolse sprinter kunnen achterhalen als hij hem in de onderlinge partij verslaat.

Twee Franse spelers, Anthony Bellaiche en Gabriel Battaglini, hebben het toernooi verlaten. ‘Vanwege een emergency’ was hun toelichting. Dat is natuurlijk mogelijk, al mag niet worden uitgesloten dat die emergency hun stand op de ranglijst betrof. Na vijf ronden waren zij uitgeschakeld voor hoge prijzen en grootmeesterresultaten.
 

Vachier Lagrave wint Kroongroep met een punt voorsprong

In de Kroongroep gebeurde niet veel meer op de laatste dag. Dat viel te begrijpen: de strijd was beslist in de vierde en vijfde ronde, toen eerst Alexei Shirov en daarna Anish Giri de aansluiting met de ongenaakbare Maxime Vachier Lagrave verloren. De twee remises in de laatste ronde wekten dan ook geen verbazing.

Tiviakov en Shirov waren als eersten klaar na een korte wederzijdse overhoring in een van Tiviakovs favoriete openingsvarianten. Giri en Vachier Lagrave volgden korte tijd later. Hun Grünfeld-Indische partij was zeker niet inhoudloos en misschien zelfs van theoretisch belang, maar het evenwicht werd nooit verbroken.

Op de eindzege van Vachier Lagrave met een vol punt voorsprong op Shirov valt hoegenaamd niets af te dingen. De Franse wereldjeugdkampioen van 2009 was geen moment in gevaar en won drie partijen van uitstekend niveau. Het beslissende moment van het toernooi was zijn zege op Shirov in de vierde ronde, die van de kenners terecht de hoogste lof kreeg.

Het open toernooi kreeg op de slotdag een wending die door niemand was voorzien. De koplopers na acht ronden, Friso Nijboer en de Pool Robert Kempinski, verloren allebei en werden gepasseerd door vijf achtervolgers. Nijboer verloor kansloos van Sipke Ernst, terwijl Kempinski, die het toernooi met 5 uit 5 begon, in het eindspel ten onder ging tegen Erwin L’Ami.

Vyacheslav Ikonnikov werd uitgeroepen tot winnaar van het toernooi omdat hij meer weerstandspunten had dan zijn ‘gelijken’ L’Ami, Ernst, Vocaturo en Bonafede. Als de hoogste toernooiprestatierating (TPR) het doorslaggevende tiebreakcriterium was geweest, zou de glazen winnaarsvaas naar Erwin L’Ami zijn gegaan.

Er waren meer onderscheidingen. De schoonheidsprijs van de Kroongroep en het open toernooi gingen naar Shirov en Okkes voor hun overwinningen op Tiviakov en Ulibin. De ratingprijs was voor Evie Warmelink, die met 5 uit 9 ver boven haar verwachte score presteerde. Ten slotte mag niet onvermeld blijven dat de Italiaan Alessandro Bonafede niet alleen de eerste prijs in het open toernooi deelde maar ook een grootmeesterresultaat behaalde.

Zo langzamerhand nadert in het Univé open het eind van de verhalen over familiesuccessen en andere leuke verrassingen. Twee ervaren toernooirotten, de Spanjaard Manuel Perez Candelario en de Pool Robert Kempinski, delen de kop. Acht (groot)meesters van naam staan klaar om bij een misstap van de leiders het roer over te nemen.

Robert Kempinski                                                                                                                              Manuel Perez Candelario

Terwijl Kempinski zijn overwinningen vrij geruisloos behaalt, moet de Spanjaard er hard voor werken. Gisteren won hij op zijn tandvlees in 132 zetten van Ben van Geffen. Vandaag had hij een voor zijn doen rustige middag. Na slechts 78 zetten dwong hij Menno Okkes tot overgave.

Sommige winnaars van gisteren waren de verliezers van vandaag. Caroline Slingerland, die tot ieders genoegen zo verbluffend was begonnen met twee eclatante overwinningen, werd hardhandig tot de orde geroepen door de Indiër Negi. Blijmoedig zoals alleen schakende vrouwen dat kunnen zijn, schikte ze zich zonder morren in haar lot.

Broer Fred redde de eer van de Slingerland-familie door tegen het Oekraïense wonderkind Illya Nyzhnyk een op het eerste gezicht bedenkelijke stelling zonder noemenswaardige moeite in evenwicht te houden. Ook de andere familie hield pas op de plaats. Het echtpaar Erwin en Alina L’Ami kon geen vorderingen maken en wacht betere tijden af.

De leukste partij van de dag werd gespeeld op bord 15 in het midden van de zaal. Dick de Graaf, een schaker die speelt met zijn hart en voor niets en niemand bang is, had eeuwige roem kunnen verwerven als hij zijn aanvalsvoering à la Michail Tal op de juiste wijze had afgerond.

Met een serie prachtzetten bereikte de man uit Spakenburg een gewonnen stand die op verschillende momenten kon worden uitgeblazen. Misschien koos De Graaf niet de gemakkelijkste weg, want toen hij bij de 20ste zet zijn laatste, niet zo eenvoudige kans had, faalde hij. Met de mooie stille zet 20. Lf6! kon hij op slag winnen. Na 20. Dd7+? Kb8 was zijn aanval voorbij.