Elk jaar weer stellen de bezoekers van het Univé-toernooi zondagmiddag om twee uur vast dat het nu echt is begonnen. De eerste twee ronden van het Univé open zijn onderhoudend en soms spectaculair, maar het hart van het toernooi klopt pas echt als ook de vier deelnemers aan de Kroongroep achter het bord zitten.
Nu dachten we even dat die eminente grootmeesters ditmaal de zondagrust wilden respecteren, zo kalm zetten zij hun partijen op. Nakamura koos tegen Giri een tamme openingsvariant, die in honderden partijen tot een vlotte remise heeft geleid, al was er onlangs een frappante uitschieter toen de Engelsman Luke McShane met dat onschuldige variantje Vladimir Kramnik versloeg.
Hoe het ook zij, Nakamura was beslist niet van plan genoegen te nemen met een korte remise. De vechtjas bleef trekken en sleuren aan een bijna gelijke stand en wist rond de 30ste zet Giri in kleine problemen te brengen. De Nederlandse kampioen was vooral ontevreden over 29 … Df5, een volgens hem ondoordachte zet die beslist had moeten worden vervangen door 29 … De6.
Giri belandde in een vervelend eindspel dat met optimaal spel verdedigbaar was, maar in de praktijk te hoge eisen stelde. Een allerlaatste kans op verdediging miste hij misschien kort voor het einde, nadat Nakamura al eenmaal verzuimd had de doodklap toe te dienen. Met 61 … f3+ 62. Kxf3 Th4 kan zwart nog vechten, na het door Giri gekozen 61 … Le7 62. g6 was alles voorbij.
Aan het andere bord deed de witspeelster, wereldkampioene Hou Yifan, haar best iets uit niets te maken in een symmetrisch eindspel met slechts één open torenlijn. Dat lukte niet tegen de secuur verdedigende Sergei Tiviakov, die zich overigens wel op één moment zorgen had gemaakt. Hij wist niet precies wat hij had moeten doen als wit 16. f4 in plaats van 16. The1 had gespeeld.
Enige analyse met behulp van de computer leerde dat zwart op de been kan blijven, maar zich geen enkele onnauwkeurigheid kan permitteren. ‘Ik ben nog een leerling in deze stellingen’, verzuchtte Tiviakov die zich voor dit toernooi heeft verdiept in de geheimen van de Franse opening. ‘Na honderden partijen met het Scandinavisch was het tijd voor iets nieuws’.
In het open toernooi gaat het voortreffelijk met het echtpaar L’Ami. Erwin staat met de Costaricaan Valdes bovenaan met 3 uit 3, Alina maakt deel uit van een achtervolgend pelotonnetje met 2,5 uit 3. Het wachten is natuurlijk op de partij L’Ami – L’Ami. Er zijn echtgenotes die hun man in zo’n geval de keus geven tussen een korte remise of een nacht op de sofa.
 

De tweede dag van het Univé-toernooi in Hoogeveen is traditioneel die van de officiële opening en de loting van de kroongroep.
In de schaduw van die gebeurtenissen werkten de deelnemers aan de open groep hun tweede ronde af. De toeschouwers die na de spectaculaire gebeurtenissen van de vrijdag vol verwachting naar de hal van het raadhuis waren gekomen, werden teleurgsteld. Een enkele favoriet liet tegen een lager gerate speler een halfje liggen maar dat was natuurlijk niets vergeleken bij de uitslagen van vrijdag toen twee grootmeesters van titelloze spelers verloren.
Voor topfavoriet Erwin l’Ami is het toernooi tot nu toe geruisloos verlopen. In de eerste ronde won hij op techniek, zaterdag met wit tegen Arno Bezemer ging het sneller. De Amsterdammer vergiste zich in de opening en kreeg direct een moordende aanval over zich heen. “Lekker potje, heb je het gezien”, vroeg l’Ami in de perskamer aan een journalist. “Hij (Arno) had wel een beetje een off-day”.
Pieter Hopman en Richard Vedder hielden grote namen op remise en staan op 1,5 uit 2. Hopman tegen de Zweed Nils Grandelius die ter voorbereiding op het toernooi trainde met Robin van Kampen. Tegen Hopman wierp dat nog geen vruchten af hoewel hij het lang bleef proberen. In het ongelijke loper-eindspel gaf hij zijn pogingen op. Bij Vedder tegen Sergei Kasparov mondde een trendy variant van het Scandinavisch uit in een stelling met Franse kenmerken. Zetherhaling in een ingewikkelde stelling leidde hier tot de puntendeling.
Van Kampen kwam tot de ontdekking dat de Canadese meester Leon Piasetksi zonder respect voor zijn elo vol ten aanval ging. Piasetski offerde eerst een paar pionnen en later ook nog een kleine kwaliteit. Van Kampen moest uiteindelijk eeuwig schaak houden.

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie heeft zaterdag 20 oktober het 16de Univé-toernooi officieel geopend. Tijdens zijn openingstoespraak stelde hij opnieuw het maatschappelijk belang van de schaaksport aan de orde. Zo herhaalde Teeven zijn wens om in samenwerking met de schaakbond schaken onder gevangenen te promoten en constateerde hij tevreden dat er – hoewel onder de noemer Nationale Schoolschaakdag – er werk wordt gemaakt van zijn oproep tot een nationale schaakdag.

De loting van de kroongroep leverde op dat beide Nederlanders in de eerste ronde zwart hebben. De Amerikaan Hikaru Nakamura heeft wit tegen Nederlands kampioen Anish Giri en de Chinese wereldkampioene Hou Yifan stuit op Sergei Tiviakov.

Happy Birthday Sweet Sixteen van Neil Sedaka – ter gelegenheid van de 16de verjaardag van het toernooi dat op de opening gespeeld zou worden – werd pas later, tijdens de aansluitende borrel elders ten gehore gebracht. In het gemeentehuis zouden de deelnemers van de open groep er teveel door gehinderd kunnen worden.

Hieronder de volledige toespraak van staatssecretaris Fred Teeven:

Toespraak staatssecretaris Fred Teeven ter gelegenheid van de Opening 16de Univé Schaaktoernooi. Hoogeveen, Raadhuis, 20 oktober 2012

Dames en heren,

Welkom hier, in dit prachtige raadhuis van Hoogeveen, het traditionele décor voor het Univé Schaaktoernooi. De 16de editie alweer van dit internationale toernooi. Reden genoeg, lijkt me, om de organisatie van harte te feliciteren!

Nu was het de bedoeling dat u op dit moment het refrein zou horen van de song ‘Happy Birthday Sweet Sixteen’ van Neil Sedaka, die in 1961 daarmee een hit scoorde. Echter, zou ik dat refrein laten klinken, dan zou ik daarmee de spelers hinderen die momenteel in de zalen hiernaast aan het schaken zijn. Dat zullen we dus maar niet doen. Vandaar dan ook dat u straks, bij de borrel, niet alleen het refrein, maar de hele song te horen krijgt. En wellicht zelfs tweemaal.

Happy Birthday Sweet Sixteen. En zo is het maar net. Het kleine meisje is inmiddels uitgegroeid tot een mooie, bijna volwassen vrouw, van alle markten thuis. Met haar opvoeding heeft de Schaakgemeente Hoogeveen een topprestatie geleverd. Dat deed Hoogeveen niet alleen – u weet: It takes a village to raise a child – maar in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, met achtereenvolgens als hoofdsponsors VAM, Essent en Univé. Een gemeente die laat zien een dergelijk toernooi van wereldklasse te kunnen organiseren, is aantrekkelijk voor het bedrijfsleven. Een gemeente moet verrassen, moet zich onderscheiden. Het aantrekken en organiseren van internationale sportevenementen is één van de middelen om jezelf in de spotlights te zetten.

En dat hebt u gedaan!

Met dit internationale schaaktoernooi heeft Schaakgemeente Hoogeveen zich op de wereldkaart gezet. Hoogeveen is inmiddels een begrip in de wereld van schaaktoernooien – met een stevige plaats in de mondiale top-20. Ik hoop van ganser harte dat Hoogeveen blijft doorgaan met het organiseren van dit toernooi. Want laten we niet vergeten dat deze unieke, intellectuele, sportieve uitstraling van Schaakgemeente Hoogeveen zich dubbel en dwars terugbetaalt.

Nu denkt u misschien: waar hebben we dit bezoek van staatssecretaris van Veiligheid en Justitie aan te danken? En waarom komt juist hij dit hier zeggen? De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Edith Schippers, gaat toch over schaken? Welnu, die minister heeft mij de vrije hand gegeven alles te doen wat mij goeddunkt voor het schaken. Met enige overdrijving én een knipoog beschouw ik mijzelf dan ook als de “staatssecretaris voor Schaken”. En met die bevoegdheid – helaas zonder portefeuille – ben ik bijzonder blij.

Want schaken, dames en heren, kan zoveel betekenen voor mensen. Overal waar ik kom en het aan de orde kan stellen, probeer ik het uit te leggen. In dit gezelschap van kenners, hoef ik dat – vermoed ik – nauwelijks te doen. Toch even heel kort. Schaken leidt – om maar wat te noemen – tot minder schooluitval, minder strafrechtelijk gedrag en minder drugsgebruik. Kortom, schaken bevordert veiligheid en gezondheid en helpt schooluitval en criminaliteit te voorkomen. Daarnaast bevordert schaken de emancipatie. Geen sport is zo toegankelijk en laagdrempelig als schaken. Iedereen kan het spelen, arm en rijk, jongen en meisje. Het is bovendien goedkoop, een schaakbord en stukken volstaan.

Gisteren is in New York de premiere geweest van de documentaire ‘Brooklyn Castle’. Het gaat over een – zeg maar – VMBO-school in Brooklyn, waarvan de meeste leerlingen leven onder de armoedegrens. Dankzij de schaaklessen die de leerlingen kregen, werd die school Amerikaans schaakkampioen middelbare scholen, hoewel zij “slechts” een VMBO-school is. Soortgelijke successen doen zich voor in Oost-Europese landen. Met schaken valt nu eenmaal succes te behalen.

Schaken kan de concentratie, het geduld en het doorzettingsvermogen van het kind, ongeacht de leeftijd, verbeteren. Ook kan schaken ten goede komen het gevoel voor creativiteit, de intuïtie, het geheugen, het analysevermogen en de besluitvaardigheid. Tot slot brengt schaken kwaliteiten bij als vastbeslotenheid, motivatie en sportiviteit. Dat verzin ik niet zelf. U kunt het nalezen: het staat in de Verklaring ‘Schaken op School’ van het Europese Parlement van 15 maart 2012.

Begin dit jaar heb ik het idee geopperd een Nationale Schaakdag te houden op de woensdag na het Tata Steel kampioenschap. Dat idee is opgepikt en wordt nu uitgewerkt tot – in ieder geval – een Nationale Schoolschaakdag. Ik hoop dat dit initiatief aanslaat. Het biedt ons een unieke mogelijkheid om telkens weer te hameren – en blijven hameren – op het belang van schoolschaak.

Dat is de boodschap die ik graag wil uitdragen – en niet alleen hier en vandaag. Ik ben blij dat ook mijn departement – het ministerie van Veiligheid en Justitie – graag een bescheiden bijdrage wil leveren aan het vergroten van de belangstelling voor schaken. Zo heb ik enkele weken geleden op het Nederlands Kampioenschap Bedrijvenschaak, dat mijn ministerie zelf organiseerde, de voorzitter van de KNSB 200 exemplaren aangeboden van het boek ‘Een introductie in het schaakrecht’. Met dit boek wil mijn ministerie een bijdrage leveren aan de schaaksport in Nederland. En in het bijzonder aan het Masterplan Arbitrage van de KNSB. Dat is een programma om het scheidsrechterskorps bij het schaken op orde te brengen – zowel kwantitatief als kwalitatief. Dit boek kan daarbij dienen als opleidingsmateriaal

Want vrijwilligers vormen de ruggengraat van de schaakwereld. Zonder vrijwilligers geen schakers.

Ook volgend jaar organiseer ik weer het Nederlands Kampioenschap Bedrijvenschaak. Maar dan nog grootser. Nu bracht uw evenement mij op een idee. Op dat NK bedrijvenschaak wil ook ik iets bijzonders doen. Ik probeer parallel aan dat kampioenschap een toernooi te organiseren waar politici en topmensen uit het bedrijfsleven aan meedoen. Uiteraard op ons schaakniveau… We hebben immers allemaal een heel drukke agenda en daardoor – helaas – onvoldoende tijd om te schaken. Maar we kunnen het nog wel – althans sommigen van ons. Het doel van dit – publicitair natuurlijk zeer aantrekkelijke – toernooi, is dan ook vooral om het schaken te promoten, om de gezelligheid van het schaken te laten zien. En ook – dat zeg ik er eerlijk bij – om een netwerk op te bouwen in het bedrijfsleven. Door een toernooi te organiseren waaraan behalve bekende politici ook CEO’s en topmensen van VNO-NCW meedoen, hoop ik een klimaat te scheppen waarin het bedrijfsleven eerder bereid zal zijn schaken te sponsoren.

Want – en ik hoop dat ik ook dat goed duidelijk kan maken – schaken is óók in het belang van het bedrijfsleven. Zo leidt het tot minder stress en tot minder ziekteverzuim. Een schaker is meestal een tevreden medewerker, iemand die verder kan kijken dan zijn neus lang is.

Tot slot wil ik graag de voorzitter van de Raad van Toezicht, tevens voorzitter VNO-NCW-Noord, de heer Bert van der Haar, als blijk van waardering voor het mogen openen van dit toernooi een beeltenis van vrouwe Justitia aanbieden.

En dan verklaar ik het 16de Univé Schaaktoernooi nu voor geopend. Ik wens alle schakers prachtige, spannende partijen toe. ‘Laat het toernooi maar beginnen!’
 

Het zestiende Univé-schaaktoernooi is, zoals altijd, begonnen met een warmloopdag. Oude vrienden treffen elkaar opnieuw, vele handen worden geschud en alle deelnemers geloven nog dat ze op het punt staan aan het mooiste toernooi van hun leven te beginnen. De grootmeesters van de Kroongroep blijven als enigen nog even buiten beeld. Zaterdag, bij de officiële opening, zullen ook zij deel gaan uitmaken van de jaarlijkse reünie in het Hoogeveense gemeentehuis.

De deelnemers aan het open toernooi en de diverse amateurgroepen moesten vandaag al aan het werk in de zeker voor topspelers altijd gevaarlijke eerste ronde. Eigenlijk zou de openingsdag voor hen gemakkelijk moeten zijn omdat ze tegenstanders ontmoeten die in alle opzichten in het nadeel zijn. Hun rating is vele punten lager en ze hebben geen gelegenheid gehad zich voor te bereiden omdat pas vlak voor het aanvangsuur de paringen bekend worden gemaakt.

Toch gebeuren altijd weer gekke dingen in de eerste ronde. Vorig jaar verloor Sipke Ernst, zijn eerste partij van Arlette van Weersel en ditmaal vielen zelfs twee slachtoffers onder de prominenten. Friso Nijboer verloor betrekkelijk geruisloos van Zyon Kollen en een nog veel grotere verrassing was de nederlaag van Jan Timman tegen Danny de Ruiter.

Nu is De Ruiter (rating 2182) een verhaal apart. Twee weken geleden was hij de held van Alkmaar en omstreken, nadat hij in een competitiewedstrijd van zijn club De Waagtoren Ivan Sokolov had verslagen. Niet door een toevalligheidje of een blunder van zijn tegenstander, maar door superieurspel in een in alle fasen voortreffelijk gespeelde partij.

Die partij tegen Sokolov zal zeker een plaats krijgen in Danny de Ruiters Sixty Memorable Games. Of de overwinning op Timman daarin ook wordt opgenomen, moeten we afwachten. De Ruiter toonde lef door bij de 18de zet een stuk te offeren en werd beloond, toen Timman, in kennelijke verwarring, zonder veel nadenken afzag van het opgelegde 18 … Lxf1 en terugnam op d6.

Na die fout zat de grote grootmeester in moeilijkheden, die vrijwel onoverkomelijk werden toen hij bij de 21ste zet ‘vergat’ onmiddellijk een stuk terug te geven met 21 … Pd7. Na wits 35ste zet ondertekende Timman zijn notatieformulier, feliciteerde zijn tegenstander en beende de zaal uit. Zo ging het twee weken geleden ook, toen Sokolov na de nederlaag tegen De Ruiter briesend het clublokaal van De Waagtoren verliet.

We zullen zien wat De Ruiters kapitale zege waard is. Winnen van topgrootmeesters is knap en leuk voor familie en vrienden, maar negen ronden lang goed spelen in een open toernooi is iets anders. Morgen volgt de eerste van zijn volgende acht opdrachten: met zwart tegen Migchiel de Jong. Timman mag troost putten uit de recente geschiedenis van het toernooi. Vorig jaar was Sipke Ernst, ondanks die opmerkelijke misstap in de eerste ronde, een van de latere cowinnaars.

Kun jij (een beetje) schaken en ben je niet ouder dan 14 jaar en woon je in Hoogeveen of in de buurt van Hoogeveen? De organisatie van het Univé Schaaktoernooi en de schaakclub Hoogeveen nodigen je uit om in een simultaanwedstrijd te schaken tegen de 12-jarige Anna-Maja Kazarian uit Heerenveen. Anna-Maja geldt als één van de grootste schaaktalenten van ons land. Zo won zij vele keren het Nederlands kampioenschap in zowel haar leeftijdscategorie als bij de oudere jeugd. Onlangs werd zij in Praag zelfs gedeeld eerste op het Europees kampioenschap schaken voor meisjes t/m 12 jaar.

De schaaksimultaan voor de jeugd vindt plaats op zaterdag 20 oktober (van 10.00 – 12.00 uur) bij McDonald’s aan de Griendtsveenweg te Hoogeveen.
Deelname is gratis. Opgeven kan vanaf nu. Stuur zo snel mogelijk een e-mail aan: secretariaat@univechess.nl en vermeld naam, adres, geboortedatum en school. Er is plaats voor zo’n 50 deelnemers. Dus zorg er voor dat je er snel bij bent. Om te laten zien dat schaken leuk is en zelfs verliezen niet erg, krijgen alle deelnemers van McDonald’s gratis wat te eten en te drinken.
 

De spelersvakbond ACP heeft een shortlist gepubliceerd van beste schaaktoernooien in de wereld. Op de shortlist staan 20 toernooien, het Univé toernooi staat op deze lijst.

De leden van de spelersvakbond stemmen tussen 12 en 30 april op de toernooien, op 2 mei wordt de uitslag bekendgemaakt.

De genomineerde toernooien:

1. Tata Steel, Wijk aan Zee
2. Tradewise Chess Festival, Gibraltar
3. Aeroflot Open, Moscow
4. European Individual, Aix-les-Bains
5. European Individual Women, Tbilisi
6. World Championship Candidates, Kazan
7. Kings Tournament, Medias
8. World Teams, Ningbo
9. Chess Meeting, Dortmund
10. FIDE World Cup, Khanty-Mansiysk
11. Botvinnik Memorial, Moscow
12. Masters Final, Bilbao/San Paulo
13. European Club Cup, Rogaska Slatina
14. Governor’s Cup, Saratov
15. Unive Tournament, Hoogeveen
16. European Teams, Porto Carras
17. Tal Memorial, Moscow
18. London Chess Classic
19. Women’s World Teams, Mardin
20. Reggio Emilia

Webste met shortlist en stemformulier

Hoogeveen en schaken

De ogen van miljoenen schaakliefhebbers uit de hele wereld zijn deze week gericht op …Hoogeveen. Vanuit Europa, Amerika, Australië, Rusland, China, India en Afrika volgen ze via het internet de verrichtingen op het Univé Schaaktoernooi in het gemeentehuis aan het Raadhuisplein. Ze laten zich informeren over de partijen in de kroongroep met daarin oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik (Rusland), Nederlands sterkste schaker van dit moment Anish Giri, de sterkste vrouw aller tijden Judit Polgar (Hongarije) en de winnaar van het vorige Univé Schaaktoernooi Maxime Vachier-Lagrave (Frankrijk). Daarnaast is er een internationaal toernooi voor 90 zeer sterke spelers, waar (groot-) meesternormen te behalen zijn. Verder zijn er twee amateurtoernooien voor elk 84 spelers.

Hoogeveen laat zien een toernooi van wereldklasse te kunnen neerzetten. Daarvoor is samenwerking nodig tussen bedrijfsleven en bestuur, organisatievermogen, netwerken, sponsors, vrijwilligers, en een verfijnd uitnodigingsbeleid om zoveel topspelers binnen te halen. Het vereist bovendien een vooruitziende blik, behoedzaamheid en doorzettingsvermogen. Kenmerken die typerend zijn voor schakers en die het schaakspel zoveel meerwaarde geven.

Zo heeft in augustus dit jaar de Amerikaanse senaat unaniem een resolutie aangenomen die verwijst naar wetenschappelijke onderzoeken die het verband aantonen tussen schaakprogramma’s voor kinderen, hun hogere rapportcijfers voor lezen en rekenen en een sterker gevoel van eigenwaarde. Vergelijkbare ervaringen zijn er in Rusland. In Nederland is de Koninklijke Nederlandse Schaakbond jaren geleden gestart met het SpeelZ-project voor basisscholen.
Duidelijk is dat schaken sportiviteit aanleert. Wat mij bijzonder aanspreekt is dat het leidt tot minder strafrechtelijk gedrag en minder druggebruik. Het bevordert daarnaast de emancipatie. Geen sport is zo toegankelijk en laagdrempelig als schaken. Iedereen kan het spelen, arm en rijk, jongen en meisje. Het is bovendien goedkoop, een schaakbord en stukken volstaan.

Laten we hopen dat ook de jeugd geïnspireerd wordt door het Univé Schaaktoernooi, waar
Hoogeveen met recht en reden trots op kan zijn.

mr. Fred Teeven, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie