Auteur: lennart

Natuurlijk, Vladimir Kramnik zou morgen kunnen verliezen en anders donderdag misschien wel. Maar voorlopig houden we ons hart vast en vrezen we dat de matador uit Moskou met een tweede, opnieuw zeer overtuigende winstpartij een voorschot op de eindzege heeft genomen.
Dat ook Judit Polgar het niet kon bolwerken tegen Kramnik is niet zo’n grote verrassing, omdat ze volgens de Tal-telling voor het begin van de partij met 10-9 achterstond. De Tal-telling is genoemd naar oud-wereldkampioen Michail Tal, die zijn eerste partijen tegen Viktor Kortchnoi als volgt beschreef: ‘Nadat ik tienmaal tegen Kortchnoi had gespeeld, stond het 5-5. Kortchnoi had vijfmaal gewonnen, Tal had vijfmaal remise gemaakt.’
Polgar is er in haar onderlinge partijen tegen Kramnik nog erger aan toe dan Tal indertijd. Nooit heeft ze een klassieke toernooipartij van Kramnik gewonnen, negenmaal maakte ze remise en tienmaal beet ze in het stof. Als ook de partijen met versneld tempo worden geteld, is Polgars score nog desastreuzer, al heeft ze eenmaal een snelschaakpartij van haar kwelgeest gewonnen.

De twintigste onderlinge partij werd nooit een echt gevecht. In een wat betere stelling voor Kramnik besloot Polgar geheel ten onrechte dat een paniekmaatregel haar beste kans was. Bij de 21ste zet kon ze zonder al te grote bezwaren 21 … exf4 spelen, waarna Kramnik nog niet zeker wist wat hij zou antwoorden, 22. Dxd7 of 22. Pf6+. Na beide zetten behoudt wit voordeel, maar kan zwart zich verdedigen.
Polgars wilde uitbraakpoging 21 … b5 leidde slechts tot materiaalverlies. Tien nauwkeurige witte zetten later was het pleit beslecht. Zich half verontschuldigend nam Kramnik de gelukwensen in ontvangst, omdat hij vond dat het punt hem te gemakkelijk was toegeworpen. ‘Wist u dat u volgens de Tal-telling nu met 11-9 tegen Polgar voorstaat?’, werd hem gevraagd. ‘In klassieke partijen, bedoelt u?’, antwoordde Kramnik. ‘Maar ik heb ook een heleboel rapidpartijen van haar gewonnen hoor.’
De verantwoordelijkheid voor een spannende tweede toernooihelft ligt morgen op de schouders van Maxime Vachier Lagrave, die in ieder geval niet mag verliezen van Kramnik. Winnen zou het mooist zijn, maar we zijn ook tevreden als de Russische puntenmachine met een remise wordt ontregeld.
Bij wijze van voorbereiding op zijn belangrijke opdracht maakte Vachier Lagrave met zwart moeiteloos remise tegen Anish Giri. De partij begon veelbelovend met tegengestelde rokades, maar na een lange afwikkeling resteerde slechts een gelijk eindspel.
In het open toernooi nam de Amerikaan Alex Lenderman dankzij een overtuigende overwinning op de Oekraïner Vladimir Baklan alleen de leiding met de perfecte score van 4 uit 4. Op een half punt achterstand volgen zes spelers, onder wie de Nederlanders Robin van Kampen en Sergei Tiviakov.
 

Het Univé-toernooi heeft op niet mis te verstane wijze kennis gemaakt met Vladimir Kramnik. De Russische geweldenaar dwong diep respect af bij de toeschouwers door Anish Giri te verpletteren in een partij die de Nederlandse kampioen nog wel even zal heugen. Giri is op weg naar de toptien van de wereld, maar hij weet na deze afstraffing weer dat de laatste stap niet gemakkelijk zal zijn.

Het past de eenvoudige schrijver van een dagverslag misschien niet om kritiek te hebben op een topgrootmeester. Maar omdat vele toeschouwers hun verbazing uitspraken, moet de vraag toch worden gesteld: waarom koos Giri een openingsvariant die Kramnik kort geleden tot in het kleinste detail heeft bestudeerd?
Giri koos wat we voor het gemak even de Radjabov-variant van het Konings-Indisch zullen noemen omdat de Azerbeidzjaanse grootmeester Teimour Radjabov ’s werelds grootste expert is in de behandeling van de zwarte stelling. Vijf maanden geleden was Radjabov Kramniks tegenstander in de eerste ronde van het kandidatentoernooi. Toen kwam de Radjabov-variant niet aan de orde, maar Giri kon vermoeden dat Kramnik er bij zijn voorbereiding uitgebreid aandacht aan had besteed.
Dat bleek. Kramnik besteedde nauwelijks tijd in de opening, terwijl Giri na de ongebruikelijke zet 12. Lf3 op onbekend terrein was. Verbeteringen van zwarts spel zullen wellicht gevonden worden tussen de 12de en de 16de zet. Daarna had Kramnik definitief de leiding en kwam Giri er eigenlijk niet meer aan te pas.
Niet alleen de partij was indrukwekkend, ook de analyse na afloop mocht er zijn. Doorgaans komt Giri handen te kort om zijn vele briljante ideeën te laten zien. Ditmaal leek hij een schuchtere student die aandachtig luisterde naar het college van een eminente hoogleraar in de hogere schaakkunde.
Mocht u denken dat Kramnik tevreden was, dan vergist u zich. Toen iemand hem complimenteerde met zijn uitstekende overwinning, brandde hij los: ‘Een uitstekende overwinning, hoe bedoelt u? Giri speelde niet best en zelf was ik ook matig op dreef. Het was vreselijk wat ik bij de 27ste zet deed. Alles wint in die stelling behalve mijn blunder 27. Lb2. Ik was van plan na 27 … Dxd6 28. Db4 te spelen tot ik merkte dat zwart dan 28 … Dxd5 kan spelen. Ik had echt geluk dat mijn stelling zo goed was dat ik nog steeds duidelijk beter stond.’
Minder opwindend dan het vurige gevecht van Kramnik en Giri was de remise in 64 zetten tussen Maxime Vachier Lagrave en Judit Polgar. De Fransman had de hele partij de leiding en bereikte ten slotte een toreneindspel met een gezonde pion meer. Helaas voor hem bleek de oude wet dat alle toreneindspelen remise zijn weer eens van toepassing. Polgar was er blij mee. Ze bekende dat ze zich danig zorgen had gemaakt.
Na drie ronden in het open toernooi hebben vijf spelers nog steeds een perfecte score: de Nederlanders Tiviakov en Van Assendelft, de Oekraïners Baklan en Zherebukh en de Amerikaan Lenderman. Robin van Kampen en good old John van der Wiel liggen met een half punt achterstand op de loer. Over Jorden van Foreest zullen we na zijn nederlaag tegen Piet Peelen voorlopig even zwijgen. Maar we blijven op hem letten.
 

Er hing ditmaal een lichte spanning rond de officiële opening van het toernooi. Het contract van de sponsors Univé en de gemeente Hoogeveen loopt af en dus wilde iedereen graag weten of de schakers volgend jaar opnieuw welkom zullen zijn in het vertrouwde, inmiddels zeer dierbare gemeentehuis. Met belangstelling werd dan ook uitgekeken naar de toespraak van burgemeester Loohuis, die misschien het verlossende woord zou spreken.
Dat deed de burgemeester niet, althans niet helemaal. Hij sprak ‘de hoop en de wens’ uit dat het toernooi ook in de toekomst in Hoogeveen zal worden gehouden. Natuurlijk, het zou nog mooier zijn geweest als hij had gezegd dat de toekomst van het toernooi tot het jaar 2100 verzekerd is, maar zijn woorden waren geruststellend genoeg.
Vergeleken met de voorgaande jaren was de loting voor de Kroongroep sober. De vier deelnemers hoefden ditmaal niet te schilderen of voor banketbakker te spelen, maar kregen de opdracht de cijfers op een schuifbordje in de juiste volgorde te zetten. Anish Giri was de handigste en mocht als eerste een lotingnummer trekken. Zijn beloning was bescheiden: hij begint morgen met zwart tegen Vladimir Kramnik. Aan de andere tafel speelt Maxime Vachier Lagrave met wit tegen Judit Polgar.
Toernooidirecteur Jeroen van den Berg wees op een paar vermeldenswaardige details. Voor het eerst hebben de vier Kroongroep-deelnemers allemaal een rating boven de 2700 punten. Polgar doet voor de tiende keer mee in Hoogeveen en Kramnik completeert in Hoogveen zijn verkenning van de grote Nederlandse schaaktoernooien. Hij heeft nu in alle traditionele evenementen minstens eenmaal gespeeld.

Het hoogtepunt van de opening was de gepassioneerde toespraak van Sytze Faber, oud-burgemeester van Hoogeveen en een van de grondleggers van het toernooi. Als een kampioenstandwerker zong hij de lof van het onder zijn redactie verschenen jubileummagazine over het toernooi. Geheel terecht overigens, alleen al de beeldschone foto van Polgar op de cover maakt het magazine tot een waardig lustrumgeschenk.
De toespraken, drankjes en hapjes gingen voorbij aan de arbeiders in het open toernooi. Zij vochten een tweede ronde uit, die tot teleurstelling van de liefhebbers van spectaculaire verrassingen voorspelbaar verliep. Alle toppers wonnen hun partijen met uitzondering van Illya Nyzhnyk, die aan Rob Schoorl een half punt moest toestaan. De 12-jarige Jorden van Foreest _ we zullen op hem blijven letten _ maakte verdienstelijk remise tegen Tania Sachdev uit India.
Thomas Willemze was zo onvriendelijk om Arlette van Weersel, de glorieuze winnares van de eerste ronde te verslaan. Willemze’s commentaar: ‘Toen ik gisteravond op de 601 pagina van teletekst de kop ‘’Van Weersel veegt Ernst van het bord’’ zag staan, wist ik wat me te doen stond. Voor de kop ‘’Van Weersel bindt ook Willemze aan haar zegekar’’ voelde ik weinig.’
 

Jorden en Lucas van Foreest hebben ter gelegenheid van het 15de Univé-toernooi in Hoogeveen een simultaan gegeven in de plaatselijke McDonald’s. Eerst wonnen ze van de 22 jeugdspelers die zich vooraf hadden aangemeld en daarna ook van degenen onder hen die nog een potje wilde spelen en een enkele ouder. Daarnaast speelden de Van Foreesten een paar demonstratiepartijen tegen elkaar.

Jorden van Foreest

Marco Fieten (11 jaar) kreeg een prijs omdat hij volgens de Van Foreesten de meeste tegenstand had geboden. Daarmee werd hij de tweede Fieten in de 15-jarige geschiedenis van de McDonald’s-simultaan die met die eer ging strijken: 2 jaar geleden was het zijn tweelingbroer Jeroen Fieten die door de simultaangevers werd uitverkozen.
 

Sinds 1997 hebben we bijna elk jaar de jeugdwereldkampioen op bezoek gehad in Hoogeveen. Sommigen vielen bitter tegen, anderen hielden zich behoorlijk staande en af en toe zagen we een kampioen die niet alleen volledig opgewassen was tegen de andere geïnviteerde spelers, maar hen zelfs de baas was: Emil Sutovsky in 1997, Peter Acs in 2002 en vooral Shakhryar Mamedyarov, die in 2006 én 2007 de Kroongroep won.

Maxime Vachier-Lagrave kan zijn naam met gepaste trots aan de rij super-jeugdkampioenen toevoegen. Dankzij een derde winstpartij op rij verzekerde de Fransman zich in de voorlaatste ronde al van de eindzege. Als alles tegenzit op de slotdag, zou Alexei Shirov nog langszij kunnen komen, maar ook dan zal Vachier-Lagrave tot winnaar worden uitgeroepen op grond van het positieve onderlinge resultaat tegen Shirov.

Het slachtoffer van Vachier Lagrave’s dadendrang was andermaal Sergei Tiviakov, die onderhand het idee moet hebben dat hij in een slechte horrorfilm is terechtgekomen. Vier nederlagen op rij, het zal hem sinds zijn kinderjaren niet meer zijn overkomen. En er komt nóg een ronde.

Het verging Tiviakov vandaag zoals het zo vaak spelers vergaat die hun zelfvertrouwen zijn kwijtgeraakt. Lang loopt een partij alsof er niets aan de hand is tot opeens de concentratie verslapt met noodlottige gevolgen. De opening verliep probleemloos en met een kleine onnauwkeurigheid bij de 16de zet viel te leven, al zou 16 … Ld6 in plaats van 16 … g6 volgens Tiviakov veel sterker zijn geweest.

De weg naar het schavot sloeg zwart pas in toen hij bij de 24ste zet met het verkeerde stuk nam op e4. Na 24 … Dxe4 (25. Dxa7? of 25. Te1 Ta4!) zou de weg naar een half punt en een heel wat beter gevoel over het toernooi open hebben gelegen. Na 24 … fxe4 bleef zwart een pion achter in een matige stand waarin zijn koning steeds bescherming nodig had. Het siert Tiviakov dat hij met grote waardering sprak over het voorbeeldige, bijna foutloze spel waarmee hij door Vachier Lagrave werd opgerold.

De door het publiek vurig gewenste spannende slotronde, waarin Anish Giri tegen Vachier Lagrave om de toernooizege zou spelen, kwam er niet. Giri werd weggevaagd door Shirov, die een vastgelopen aanval nieuw leven inblies met twee pionoffers op rij. Giri spaarde zich na afloop niet. Hoe had hij zo stom kunnen zijn om Shirov die offerkans te geven? Als hij beheerst 16 … Tc7, gevolgd door 17 … Lc8 had gespeeld, zou wits aanval zijn doodgebloed.

Een spannende slotronde komt er wel in het open toernooi. Met de vier remises aan de hoogste borden schoot niemand wat op, zodat het morgen moet gebeuren. De Nederlanders hebben een hoofdrol. Erwin L’Ami speelt tegen Robert Kempinski, de ene koploper, terwijl de andere, Friso Nijboer, het opneemt tegen Sipke Ernst.