Auteur: lennart

Hikaru Nakamura heeft de Univé-Kroongroep gewonnen met de mooie score van 4,5 uit 6. De Amerikaan volgde exact dezelfde toernooistrategie als Vladimir Kramnik, de winnaar van vorig jaar: drie winstpartijen met wit, drie remises met zwart. De beloning mag er zijn: Nakamura incasseerde de eerste prijs van 4000 euro en steeg vijf kostbare Elopunten op de internationale ratinglijst.
Dat laatste telt voor hem op dit moment even zwaar als een eerste prijs. Een matig optreden in het recente Grand Prix toernooi in Londen kostte Nakamura twintig ratingpunten, waardoor hij uit de mondiale toptien zakte. Met de vijf punten in Hoogeveen heeft hij het verloren terrein nog lang niet goedgemaakt, maar het is een stap in de juiste richting.
Hoewel remise volstond voor de eindzege, completeerde Nakamura zijn kopie van de Kramnik-score ten koste van concurrent Sergei Tiviakov. Hij vertelde dat hij onder andere omstandigheden waarschijnlijk geen risico zou hebben genomen, maar dat hij na dat rampzalige toernooi in Londen toch echt op jacht moest naar ratingpunten. Hij had daarom besloten vastberaden op winst te spelen.
Met die lovenswaardige instelling leverde Nakamura de beste partij af die de Kroongroep dit jaar heeft opgeleverd. Hij componeerde een strategisch meesterstuk door zijn tegenstander zonder offers of combinaties gaandeweg over de rand van het bord de te drukken. Tiviakov was overigens bijzonder ontevreden over zijn rol in het geheel. Hij vond dat hij in een gelijke stand rond de 20ste zet ernstige fouten had gemaakt die in het vervolg onherstelbaar bleken.
Anish Giri en Yifan Hou sloten met een correcte remise een matig verlopen toernooi af. Hoewel Hou met een score van 2 uit 6 op de laatste plaats eindigde, heeft zij misschien meer reden tot tevredenheid dan Giri, die een half punt meer scoorde maar in geen enkele partij indruk maakte. Het lukte Hou om in al haar witpartijen de tegenstander onder druk te zetten. En als zij in de vierde ronde die gouden kans tegen Tiviakov had benut, zou zij zelfs op een uitstekend toernooi hebben kunnen terugzien.
Buitengewoon spannend was de laatste ronde van het open toernooi, waarin Friso Nijboer een voorsprong van een vol punt op vier Nederlandse grootmeesters moest verdedigen. Drie van hen vielen na lange gevechten af. Robin van Kampen verzuimde Jan Timman te verslaan en Sipke Ernst zag een voordelige stand tegen de Wit-Rus Kasparov in remise verzanden.
De vierde achtervolger, Erwin L’Ami, moest Nijboer zelf in toom zien te houden. Het werd een heroïsch gevecht dat in de eindfase door een dichte haag toeschouwers werd gevolgd. Ten slotte won L’Ami een paardeindspel dat volgens de alles wetende tablebases houdbaar was, maar in de praktijk onverdedigbaar was voor een vermoeide schaker met weinig bedenktijd. Zo eindigden L’Ami en Nijboer samen op de eerste plaats, gevolgd door het kwartet Van Kampen, Timman, Ernst en Bosboom. De Nederlanders hebben het wel eens slechter gedaan.
 

Bijna heeft Hikaru Nakamura de Kroongroep van het Univé-toernooi op zijn naam geschreven. Twee remises veranderden niets aan de stand, zodat de Amerikaan in de slotronde tegen concurrent Sergei Tiviakov aan een half punt genoeg heeft voor de eindzege. Het is natuurlijk mogelijk dat Tiviakov met zwart alle registers lostrekt, al ligt het meer voor de hand dat hij geen grote risico’s neemt en zich schikt in de tweede prijs en een bescheiden ratingwinst.
Nakamura had het vandaag niet gemakkelijk. Zijn problemen begonnen al bij aankomst in de speelzaal, toen hij tot zijn schrik ontdekte dat hij met zwart tegen Yifan Hou moest spelen en niet met wit tegen Tiviakov, de tegenstander op wie hij zich had voorbereid. Nakamura wist even niet waar hij het moest zoeken. Hij snelde naar buiten en keerde pas terug nadat de wind alle negatieve gedachten uit zijn hoofd had gewaaid.
Achter het bord lukte het Nakamura niet de openingsproblemen op te lossen. Zijn wat gammele stelling met een achtergebleven pion op d6 werd door Hou lelijk in de tang genomen. Zonder zich te haasten voerde de wereldkampioene de druk op en het is goed mogelijk dat analyse zal uitwijzen dat zij ergens groot voordeel heeft kunnen bereiken. Zoals het ging kwam Hou net niet ver genoeg voor de winst. Bij de 71ste zet gaf zij een eindspel met ongelijke lopers remise.
Het heeft weinig gescheeld of Tiviakov was bij Nakamura langszij gekomen. Tegen Giri bereikte hij zo weinig uit de opening dat hij in het vroege middenspel remise aanbood. Toen Giri weigerde, ging Tiviakov er eens goed voor zitten. Hij wikkelde af naar een lichte stukkeneindspel waarin een zwart paard hulpeloos heen en weer sprong tussen uitzichtloze velden. Giri vervloekte intussen het moment waarop hij gemeend had dapper te moeten zijn.
De Nederlandse kampioen ontsnapte ten slotte met remise, nadat Tiviakov een kans had laten liggen. Volgense beide spelers zou wit waarschijnlijk gewonnen hebben gestaan als hij 35. La6 vooraf had laten gaan door 35. g5. Speel zwart dan op enig moment … Le7xf6, dan neemt wit terug met de g-pion. In de partij won Tiviakov een pion, maar kon hij een door Giri opgeworpen verdedigingsmuur niet doorbreken.
In het open toernooi won koploper Friso Nijboer zijn zevende partij op rij. Zijn slachtoffer was ditmaal Li Riemersma, die zich twee ernstige misgrepen permitteerde. Na de eerste stond hij slecht, na de tweede was verlies van groot materiaal onvermijdelijk. Nijboer gaat de slotronde in met een punt voorsprong op vier andere Nederlandse grootmeesters: Erwin L’Ami, Jan Timman, Robin van Kampen en Sipke Ernst.
 

Anish Giri mag zich gelukkig prijzen dat de organisatoren van het Univé-toernooi allervriendelijkste mensen zijn, die geen boetebepalingen in hun reglement hebben opgenomen. De Nederlandse kampioen had vanochtend een afspraak in Den Haag, miste de juiste trein naar Hoogeveen en verscheen een kwartier te laat aan zijn bord. Bij het Tata-toernooi in Wijk aan Zee zou Giri voor die overtreding een geldboete hebben gekregen. En nog aanzienlijk zwaarder is de straf die de wereldschaakbond FIDE voor laatkomers heeft bedacht. Bij FIDE-evenementen dienen de deelnemers op het vastgestelde aanvangsuur achter hun bord te zitten. Wie om wat voor reden dan ook niet aanwezig is, krijgt een nul. Het lag voor de hand dat Giri’s met vertraging begonnen partij tegen Nakamura niet het scherpe gevecht werd waarop we hadden gehoopt. Te laat komen is niet alleen vervelend voor de tegenstander, de organisatoren en de toeschouwers, ook de overtreder begint in een verre van ideale gemoedstoestand aan de partij. Giri accepteerde bij de 25ste zet een remiseaanbod nadat in een Catalaanse partij het evenwicht nooit ernstig was verstoord. Het spektakel werd aan het andere bord verzorgd door Sergei Tiviakov en Yifan Hou. Na een kalm begin explodeerde hun partij bij de 18de zet, toen Hou complicaties aanboorde die ze ver maar net niet ver genoeg had doorgerekend. Alle lof verdient de wereldkampioene voor de zettenreeks die begint met 18 … d5 en eindigt met 24 … Lxe5. Helaas viel ze een zet later van haar voetstuk, toen ze met 25 … Lf4? ver naast het doel schoot. Zwart zou uitstekend hebben gestaan als ze met 25 … Pg3! nog één topzet aan de mooie reeks had toegevoegd. Na Hou’s misser nam Tiviakov met een kwaliteitsoffer de leiding over. Hij drong zijn tegenstander ver terug, kreeg de zwarte koning in het vizier en kon bij de 43ste zet toeslaan met een mataanval. Om wat langer van de partij te genieten koos hij in plaats daarvan voor een toreneindspel met twee pionnen meer dat tot de 70ste zet door Hou werd gerekt. In het open toernooi nam Friso Nijboer alleen de leiding door Leonardo Valdes te verslaan in een partij, die wel eens kandidaat zou kunnen zijn voor de schoonheidsprijs. Nijboers naaste concurrenten maakten geen vorderingen en kregen uit het achterland gezelschap van Robin van Kampen, Migchiel de Jong en de Zweed Nils Grandelius.

Woensdag is traditioneel de rustdag van het Univé-toernooi. Voor de Kroongroep-grootmeesters wel te verstaan, niet voor de deelnemers aan de open groepen. Overigens meldde zich ’s avonds om half zeven toch iemand uit het amateurtoernooi die een tikje laat had ontdekt dat hij ten onrechte een dag vrijaf had genomen. Hoewel rustdagen bedoeld zijn om uit te rusten, is het organisatiecomité altijd genegen een excursie voor de grootmeesters te organiseren. Ditmaal had het een trip naar het hunebed in Havelte in voorgesteld, maar helaas bleek de animo gering. Hikaru Nakamura was onbereikbaar, Yifan Hou ging met haar moeder winkelen en Anish Giri bleef liever in de buurt van zijn vriendin, die in het open toernooi tegen Friso Nijboer speelde. Elders op deze website staan foto’s van de eenzame hunebedganger Sergei Tiviakov. In het open toernooi hadden diverse Nederlanders een goede dag. Friso Nijboer en Li Riemersma achterhaalden de koplopers Leonardo Valdes en Thomas Willemze, die na een zwaar onderling gevecht remise overeenkwamen. Riemersma won opmerkelijk snel van Robin van Kampen die, laten we zeggen, een slechte dag had. Nijboer won overtuigend van Giri’s Georgische vriendin Sopiko Guramishvili. We waren bijna vergeten dat Nijboer in de eerste ronde hardhandig verloor van Zyon Kollen. Daarna won hij vijfmaal achtereen. Ook de andere verliezer van de openingsronde is begonnen aan een serie. Jan Timman boekte zijn derde opeenvolgende zege ten koste van Alina L’Ami, die na afloop troostende woorden nodig had van echtgenoot Erwin. In een toreneindspel dat onverliesbaar leek, raakte Alina heel ver van het rechte pad. Toch was het vooral de middag van de Van Foreest Brothers. Jorden, de oudste en hoogst gerate van de twee broers, verloor een prachtpartij van Willy Hendriks, die zich met een torenoffer op lange termijn een weg baande door de zwarte stelling. De winnaar was met enig voorbehoud zeer in zijn nopjes: ‘Nu vermoed ik nog dat ik een mooie partij heb gewonnen. Als ik straks de computer erop loslaat, zou ik er wel eens anders over kunnen denken.’ Broer(tje) Lucas, elf jaar oud, rating 1952 punten, had voor de sensatie van de dag moeten zorgen. Zijn Zweedse tegenstander Nils Grandelius, rating 2593, schoot kort na de opening een bok die hem de kleine kwaliteit kostte. Toen hij even later nog een ernstige fout maakte, stonden de toeschouwers klaar om Lucas op de schouders te nemen. Maar helaas, Lucas miste een paar opgelegde kansen om het pleit te beslechten en liet de grootmeester ten slotte met remise ontsnappen.

Nooit mag je halverwege een toernooi zeggen dat de strijd om de eerste plaats is beslist, hoe groot de verleiding ook is. Te vaak is een snelle starter in de tweede helft van de race ingestort en een prooi geworden van zijn achtervolgers. En dus volstaan we met de sobere mededeling dat na drie ronden in de Univé-Kroongroep Hikaru Nakamura de leiding heeft met 2,5 uit 3 en dat in de tweede toernooihelft nog van alles mogelijk is.
Het is wel gepast vast te stellen dat Nakamura tot nu toe geweldig heeft gespeeld. Na een met onberispelijke techniek behaalde overwinning op Giri en een correcte remise tegen Tiviakov sloot de Amerikaanse kampioen de eerste toernooihelft af met een aanvalspartij, waarin tegenstander Yifan Hou er niet aan te pas kwam.
In de eerste fase van dat gevecht zag het daar overigens niet naar uit. Hou zette de toon met een openingskeuze die zo gewaagd was dat, zo dachten we, er wel grondige voorbereiding met haar trainers aan vooraf moest zijn gegaan. Wits reactie op de op topniveau niet eerder vertoonde zet 7 … e5 lag voor de hand, maar allicht zou Hou passende tegenmaatregelen hebben uitgewerkt.
Misschien overschatten we de wereldkampioene, want in de praktijk ging het anders. Lang leek Hou precies te weten wat ze deed tot ze bij de 19de zet alles bedierf met de grafzet 19 … Lxc2?, waarna zwart in hopeloze stand een stuk achter stond. Als ze met 19 … Tah8 een kwaliteit had geofferd, zou de afloop ongewis zijn geweest.
Onderhoudend maar niet helemaal vlekkeloos was de ontmoeting tussen Giri en Tiviakov aan het andere bord. Giri was in het vroege middenspel niet op zijn post, toen zich een opgelegde kans aandiende. Hij zou groot voordeel hebben gehad als hij in plaats van 18. Ld3? had gekozen voor 18. Td3! (18 … Dxc4 19. Lxb7+ Kxb7 20. Tb3+). ‘Het is onbegrijpelijk dat ik geen moment aan die zet heb gedacht’, erkende Giri deemoedig.
Na dat hachelijke moment wist Tiviakov met inventief spel de balans in evenwicht te houden. Met de uiteindelijke remise kon hij leven, al speet het hem dat hij in de slotstelling Giri niet even de stuipen op het lijf had gejaagd met 30 … Dxe3 31. Txe3 exf3 32. Txe8 fxg2, waarna wit alleen overeind kan blijven met 33. Tb8+ Kc6 34. Tc1+ Kd7 35. Txb5 Txb5 36. Tg1. Natuurlijk zou Giri die verdediging hebben gevonden.
In het open toernooi gingen twee voorname Nederlandse kanshebbers onderuit. Sipke Ernst verloor van de verrassend sterke Costaricaan Leonardo Valdes en Erwin L’Ami werd bruut verslagen door Thomas Willemze. Het goede nieuws is de naderende terugkeer aan de hoogste borden van Jan Timman. Met een fraai stukoffer combineerde de nestor zich naar de gedeelde zevende plaats.
 

Als Judit Polgar een keer niet meedeed aan de Univé-Kroongroep hadden we altijd last van enige weemoed. Twee andere vrouwen _ Antoaneta Stefanova in 2005 en Marie Sebag in 2008 _ deden het helemaal niet zo slecht, al was hun niveau net niet hoog genoeg om Judit te doen vergeten.
Yifan Hou benadert het niveau van Polgar wel. Hoewel de Chinese wereldkampioene op de ratinglijst nog een kleine honderd punten achterligt op Polgar, zou een tweekamp tussen ’s werelds sterkste vrouwen een evenement zijn om naar uit te kijken. Toen Hou begin dit jaar in Gibraltar en Reykjavik overtuigend bewees dat ze net als Polgar met de besten mee kan, ging het gerucht dat er plannen voor zo’n tweekamp waren. Sindsdien is daar helaas niets meer van gehoord.
In Hoogeveen laat Hou opnieuw zien hoe sterk ze is, al heeft haar uitstekende spel in de eerste twee ronden nog geen overwinningen opgeleverd. Net als een dag eerder tegen Tiviakov had ze tegen Anish Giri het beste van het spel. Veel stelde het niet voor, maar met een onveilige koning en geen uitzicht op tegenspel stond Giri voor een lastige praktische taak.
De Nederlandse kampioen kon pas opgelucht ademhalen, toen Hou bij de 38ste zet stukkenruil toeliet die de weg naar een remise-eindspel opende. Na het door Giri gevreesde 38. Kh2 (in plaats van 38. Tf3) zou zwart nog een paar lastige problemen hebben moeten oplossen.
Volstrekt evenwichtig was het loopgravengevecht tussen Tiviakov en Nakamura. Even veerde Tiviakov op, toen zwart zich 24 … f5 permitteerde, maar het lukte hem niet de ondeugdelijkheid van die wat gammele pionzet aan te tonen. Na 47 zetten was alle venijn uit de stelling verdwenen.
In het open toernooi moest Erwin L’Ami voor het eerst in remise berusten. Dat leek een acceptabel resultaat, want tegenstander Valdes uit Costa Rica had zich correct verdedigd. Toch was L’Ami ontevreden. ‘Waarom dan Erwin?’, vroeg iemand argeloos. ‘Ik win liever’, was het antwoord.
Aan de kop van het klassement kregen L’Ami en Valdes gezelschap van Sipke Ernst en Thomas Willemze, die beiden in de koningsaanval toesloegen. Spectaculair was Willemze’s slotcombinatie tegen Sergey Kasparov, al gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat hij kort voor die mooie uitsmijter verloren stond.
 

Elk jaar weer stellen de bezoekers van het Univé-toernooi zondagmiddag om twee uur vast dat het nu echt is begonnen. De eerste twee ronden van het Univé open zijn onderhoudend en soms spectaculair, maar het hart van het toernooi klopt pas echt als ook de vier deelnemers aan de Kroongroep achter het bord zitten.
Nu dachten we even dat die eminente grootmeesters ditmaal de zondagrust wilden respecteren, zo kalm zetten zij hun partijen op. Nakamura koos tegen Giri een tamme openingsvariant, die in honderden partijen tot een vlotte remise heeft geleid, al was er onlangs een frappante uitschieter toen de Engelsman Luke McShane met dat onschuldige variantje Vladimir Kramnik versloeg.
Hoe het ook zij, Nakamura was beslist niet van plan genoegen te nemen met een korte remise. De vechtjas bleef trekken en sleuren aan een bijna gelijke stand en wist rond de 30ste zet Giri in kleine problemen te brengen. De Nederlandse kampioen was vooral ontevreden over 29 … Df5, een volgens hem ondoordachte zet die beslist had moeten worden vervangen door 29 … De6.
Giri belandde in een vervelend eindspel dat met optimaal spel verdedigbaar was, maar in de praktijk te hoge eisen stelde. Een allerlaatste kans op verdediging miste hij misschien kort voor het einde, nadat Nakamura al eenmaal verzuimd had de doodklap toe te dienen. Met 61 … f3+ 62. Kxf3 Th4 kan zwart nog vechten, na het door Giri gekozen 61 … Le7 62. g6 was alles voorbij.
Aan het andere bord deed de witspeelster, wereldkampioene Hou Yifan, haar best iets uit niets te maken in een symmetrisch eindspel met slechts één open torenlijn. Dat lukte niet tegen de secuur verdedigende Sergei Tiviakov, die zich overigens wel op één moment zorgen had gemaakt. Hij wist niet precies wat hij had moeten doen als wit 16. f4 in plaats van 16. The1 had gespeeld.
Enige analyse met behulp van de computer leerde dat zwart op de been kan blijven, maar zich geen enkele onnauwkeurigheid kan permitteren. ‘Ik ben nog een leerling in deze stellingen’, verzuchtte Tiviakov die zich voor dit toernooi heeft verdiept in de geheimen van de Franse opening. ‘Na honderden partijen met het Scandinavisch was het tijd voor iets nieuws’.
In het open toernooi gaat het voortreffelijk met het echtpaar L’Ami. Erwin staat met de Costaricaan Valdes bovenaan met 3 uit 3, Alina maakt deel uit van een achtervolgend pelotonnetje met 2,5 uit 3. Het wachten is natuurlijk op de partij L’Ami – L’Ami. Er zijn echtgenotes die hun man in zo’n geval de keus geven tussen een korte remise of een nacht op de sofa.
 

De tweede dag van het Univé-toernooi in Hoogeveen is traditioneel die van de officiële opening en de loting van de kroongroep.
In de schaduw van die gebeurtenissen werkten de deelnemers aan de open groep hun tweede ronde af. De toeschouwers die na de spectaculaire gebeurtenissen van de vrijdag vol verwachting naar de hal van het raadhuis waren gekomen, werden teleurgsteld. Een enkele favoriet liet tegen een lager gerate speler een halfje liggen maar dat was natuurlijk niets vergeleken bij de uitslagen van vrijdag toen twee grootmeesters van titelloze spelers verloren.
Voor topfavoriet Erwin l’Ami is het toernooi tot nu toe geruisloos verlopen. In de eerste ronde won hij op techniek, zaterdag met wit tegen Arno Bezemer ging het sneller. De Amsterdammer vergiste zich in de opening en kreeg direct een moordende aanval over zich heen. “Lekker potje, heb je het gezien”, vroeg l’Ami in de perskamer aan een journalist. “Hij (Arno) had wel een beetje een off-day”.
Pieter Hopman en Richard Vedder hielden grote namen op remise en staan op 1,5 uit 2. Hopman tegen de Zweed Nils Grandelius die ter voorbereiding op het toernooi trainde met Robin van Kampen. Tegen Hopman wierp dat nog geen vruchten af hoewel hij het lang bleef proberen. In het ongelijke loper-eindspel gaf hij zijn pogingen op. Bij Vedder tegen Sergei Kasparov mondde een trendy variant van het Scandinavisch uit in een stelling met Franse kenmerken. Zetherhaling in een ingewikkelde stelling leidde hier tot de puntendeling.
Van Kampen kwam tot de ontdekking dat de Canadese meester Leon Piasetksi zonder respect voor zijn elo vol ten aanval ging. Piasetski offerde eerst een paar pionnen en later ook nog een kleine kwaliteit. Van Kampen moest uiteindelijk eeuwig schaak houden.

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie heeft zaterdag 20 oktober het 16de Univé-toernooi officieel geopend. Tijdens zijn openingstoespraak stelde hij opnieuw het maatschappelijk belang van de schaaksport aan de orde. Zo herhaalde Teeven zijn wens om in samenwerking met de schaakbond schaken onder gevangenen te promoten en constateerde hij tevreden dat er – hoewel onder de noemer Nationale Schoolschaakdag – er werk wordt gemaakt van zijn oproep tot een nationale schaakdag.

De loting van de kroongroep leverde op dat beide Nederlanders in de eerste ronde zwart hebben. De Amerikaan Hikaru Nakamura heeft wit tegen Nederlands kampioen Anish Giri en de Chinese wereldkampioene Hou Yifan stuit op Sergei Tiviakov.

Happy Birthday Sweet Sixteen van Neil Sedaka – ter gelegenheid van de 16de verjaardag van het toernooi dat op de opening gespeeld zou worden – werd pas later, tijdens de aansluitende borrel elders ten gehore gebracht. In het gemeentehuis zouden de deelnemers van de open groep er teveel door gehinderd kunnen worden.

Hieronder de volledige toespraak van staatssecretaris Fred Teeven:

Toespraak staatssecretaris Fred Teeven ter gelegenheid van de Opening 16de Univé Schaaktoernooi. Hoogeveen, Raadhuis, 20 oktober 2012

Dames en heren,

Welkom hier, in dit prachtige raadhuis van Hoogeveen, het traditionele décor voor het Univé Schaaktoernooi. De 16de editie alweer van dit internationale toernooi. Reden genoeg, lijkt me, om de organisatie van harte te feliciteren!

Nu was het de bedoeling dat u op dit moment het refrein zou horen van de song ‘Happy Birthday Sweet Sixteen’ van Neil Sedaka, die in 1961 daarmee een hit scoorde. Echter, zou ik dat refrein laten klinken, dan zou ik daarmee de spelers hinderen die momenteel in de zalen hiernaast aan het schaken zijn. Dat zullen we dus maar niet doen. Vandaar dan ook dat u straks, bij de borrel, niet alleen het refrein, maar de hele song te horen krijgt. En wellicht zelfs tweemaal.

Happy Birthday Sweet Sixteen. En zo is het maar net. Het kleine meisje is inmiddels uitgegroeid tot een mooie, bijna volwassen vrouw, van alle markten thuis. Met haar opvoeding heeft de Schaakgemeente Hoogeveen een topprestatie geleverd. Dat deed Hoogeveen niet alleen – u weet: It takes a village to raise a child – maar in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, met achtereenvolgens als hoofdsponsors VAM, Essent en Univé. Een gemeente die laat zien een dergelijk toernooi van wereldklasse te kunnen organiseren, is aantrekkelijk voor het bedrijfsleven. Een gemeente moet verrassen, moet zich onderscheiden. Het aantrekken en organiseren van internationale sportevenementen is één van de middelen om jezelf in de spotlights te zetten.

En dat hebt u gedaan!

Met dit internationale schaaktoernooi heeft Schaakgemeente Hoogeveen zich op de wereldkaart gezet. Hoogeveen is inmiddels een begrip in de wereld van schaaktoernooien – met een stevige plaats in de mondiale top-20. Ik hoop van ganser harte dat Hoogeveen blijft doorgaan met het organiseren van dit toernooi. Want laten we niet vergeten dat deze unieke, intellectuele, sportieve uitstraling van Schaakgemeente Hoogeveen zich dubbel en dwars terugbetaalt.

Nu denkt u misschien: waar hebben we dit bezoek van staatssecretaris van Veiligheid en Justitie aan te danken? En waarom komt juist hij dit hier zeggen? De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Edith Schippers, gaat toch over schaken? Welnu, die minister heeft mij de vrije hand gegeven alles te doen wat mij goeddunkt voor het schaken. Met enige overdrijving én een knipoog beschouw ik mijzelf dan ook als de “staatssecretaris voor Schaken”. En met die bevoegdheid – helaas zonder portefeuille – ben ik bijzonder blij.

Want schaken, dames en heren, kan zoveel betekenen voor mensen. Overal waar ik kom en het aan de orde kan stellen, probeer ik het uit te leggen. In dit gezelschap van kenners, hoef ik dat – vermoed ik – nauwelijks te doen. Toch even heel kort. Schaken leidt – om maar wat te noemen – tot minder schooluitval, minder strafrechtelijk gedrag en minder drugsgebruik. Kortom, schaken bevordert veiligheid en gezondheid en helpt schooluitval en criminaliteit te voorkomen. Daarnaast bevordert schaken de emancipatie. Geen sport is zo toegankelijk en laagdrempelig als schaken. Iedereen kan het spelen, arm en rijk, jongen en meisje. Het is bovendien goedkoop, een schaakbord en stukken volstaan.

Gisteren is in New York de premiere geweest van de documentaire ‘Brooklyn Castle’. Het gaat over een – zeg maar – VMBO-school in Brooklyn, waarvan de meeste leerlingen leven onder de armoedegrens. Dankzij de schaaklessen die de leerlingen kregen, werd die school Amerikaans schaakkampioen middelbare scholen, hoewel zij “slechts” een VMBO-school is. Soortgelijke successen doen zich voor in Oost-Europese landen. Met schaken valt nu eenmaal succes te behalen.

Schaken kan de concentratie, het geduld en het doorzettingsvermogen van het kind, ongeacht de leeftijd, verbeteren. Ook kan schaken ten goede komen het gevoel voor creativiteit, de intuïtie, het geheugen, het analysevermogen en de besluitvaardigheid. Tot slot brengt schaken kwaliteiten bij als vastbeslotenheid, motivatie en sportiviteit. Dat verzin ik niet zelf. U kunt het nalezen: het staat in de Verklaring ‘Schaken op School’ van het Europese Parlement van 15 maart 2012.

Begin dit jaar heb ik het idee geopperd een Nationale Schaakdag te houden op de woensdag na het Tata Steel kampioenschap. Dat idee is opgepikt en wordt nu uitgewerkt tot – in ieder geval – een Nationale Schoolschaakdag. Ik hoop dat dit initiatief aanslaat. Het biedt ons een unieke mogelijkheid om telkens weer te hameren – en blijven hameren – op het belang van schoolschaak.

Dat is de boodschap die ik graag wil uitdragen – en niet alleen hier en vandaag. Ik ben blij dat ook mijn departement – het ministerie van Veiligheid en Justitie – graag een bescheiden bijdrage wil leveren aan het vergroten van de belangstelling voor schaken. Zo heb ik enkele weken geleden op het Nederlands Kampioenschap Bedrijvenschaak, dat mijn ministerie zelf organiseerde, de voorzitter van de KNSB 200 exemplaren aangeboden van het boek ‘Een introductie in het schaakrecht’. Met dit boek wil mijn ministerie een bijdrage leveren aan de schaaksport in Nederland. En in het bijzonder aan het Masterplan Arbitrage van de KNSB. Dat is een programma om het scheidsrechterskorps bij het schaken op orde te brengen – zowel kwantitatief als kwalitatief. Dit boek kan daarbij dienen als opleidingsmateriaal

Want vrijwilligers vormen de ruggengraat van de schaakwereld. Zonder vrijwilligers geen schakers.

Ook volgend jaar organiseer ik weer het Nederlands Kampioenschap Bedrijvenschaak. Maar dan nog grootser. Nu bracht uw evenement mij op een idee. Op dat NK bedrijvenschaak wil ook ik iets bijzonders doen. Ik probeer parallel aan dat kampioenschap een toernooi te organiseren waar politici en topmensen uit het bedrijfsleven aan meedoen. Uiteraard op ons schaakniveau… We hebben immers allemaal een heel drukke agenda en daardoor – helaas – onvoldoende tijd om te schaken. Maar we kunnen het nog wel – althans sommigen van ons. Het doel van dit – publicitair natuurlijk zeer aantrekkelijke – toernooi, is dan ook vooral om het schaken te promoten, om de gezelligheid van het schaken te laten zien. En ook – dat zeg ik er eerlijk bij – om een netwerk op te bouwen in het bedrijfsleven. Door een toernooi te organiseren waaraan behalve bekende politici ook CEO’s en topmensen van VNO-NCW meedoen, hoop ik een klimaat te scheppen waarin het bedrijfsleven eerder bereid zal zijn schaken te sponsoren.

Want – en ik hoop dat ik ook dat goed duidelijk kan maken – schaken is óók in het belang van het bedrijfsleven. Zo leidt het tot minder stress en tot minder ziekteverzuim. Een schaker is meestal een tevreden medewerker, iemand die verder kan kijken dan zijn neus lang is.

Tot slot wil ik graag de voorzitter van de Raad van Toezicht, tevens voorzitter VNO-NCW-Noord, de heer Bert van der Haar, als blijk van waardering voor het mogen openen van dit toernooi een beeltenis van vrouwe Justitia aanbieden.

En dan verklaar ik het 16de Univé Schaaktoernooi nu voor geopend. Ik wens alle schakers prachtige, spannende partijen toe. ‘Laat het toernooi maar beginnen!’