De voor de toekenning van de schoonheidsprijzen verantwoordelijke jury had het dit jaar gemakkelijk. Eensgezind werden twee partijen, één in de Kroongroep en één in het open toernooi, als de beste en mooiste aangewezen.

De schoonheidsprijs in de Kroongroep gaat naar de man die drie partijen won en dus statistisch ook de grootste kans had op een onderscheiding. In de eerste ronde speelde Vladimir Kramnik tegen Anish Giri zijn beste partij. Dankzij goede voorbereiding kreeg hij rechtstreeks vanuit de opening een kansrijke stand. Toen hij een voor een speler van zijn klasse waarschijnlijk opgelegd kwaliteitsoffer bracht, was de partij beslist. Een foutje zonder gevolgen in de afwikkeling vergeven we Kramnik graag.

Ook bij de toekenning van de schoonheidsprijs van het Univé open was de jury het snel eens. Een eervolle vermelding is op zijn plaats voor Arlette van Weersel die in de openingsronde heel overtuigend Sipke Ernst versloeg en in de achtste ronde een zeer bezienswaardige aanvalspartij speelde tegen Bram Klapwijk.

Maar de jury had net iets meer waardering voor de partij die Geon Knol in de zevende ronde won van Thomas Beerdsen. Een originele door vele verrassende zetten versierde jacht op de zwarte koning eindigde midden in wits kamp op veld c2. Om met Donner te spreken: ‘Zo zou het altijd moeten gaan.’
 

Het lag voor de hand dat de vier Kroongroep-spelers het op de slotdag kalm aan zouden doen. In elke andere ronde zou Judit Polgar tot het uiterste zijn gegaan om voor de eerste keer in haar leven Vladimir Kramnik te verslaan, maar vandaag had ze er de energie niet voor. Omdat de nederlaag tegen Giri nog niet was verwerkt, nam ze met een kalme remise tegen de toernooiwinnaar afscheid.

Ook de partij tussen Maxime Vachier Lagrave en Anish Giri had snel in remise kunnen eindigen als een vredesvoorstel van Giri bij de 28ste zet door de Fransman was geaccepteerd. Een zet later, nadat hij 29 … Td4 over het hoofd had gezien, had Vachier Lagrave spijt van zijn weigering. Een iets betere stelling was op slag veranderd in een inferieure.
Na een lange afwikkeling ontstond ten slotte een berucht dame-eindspel met vier pionnen tegen drie op de koningsvleugel. Vachier Lagrave moest het verdedigen tot de 96ste zet voor zijn tegenstander instemde met remise. Hij mag zich gelukkig prijzen dat partijen tegenwoordig niet meer worden afgebroken. Vroeger moesten de beklagenswaardige verdedigers van dit eindspel soms vele zittingen lang zien stand te houden.
Het Univé open kreeg een ontknoping die niet voor mogelijk was gehouden. Steeds domineerden de buitenlanders het klassement, maar na de negende ronde stonden plotseling drie Nederlanders bovenaan. Sergei Tiviakov, Robin van Kampen en Sipke Ernst wonnen alledrie en deelden de eerste drie prijzen.

Enig medelijden met de slachtoffers van het Nederlandse geweld is op zijn plaats. Illya Nyzhnyk speelde acht ronden lang misschien wel het beste schaak van iedereen. De 15-jarige Oekraïner had de pech dat hij op de slotdag in Ernst een briljant spelende tegenstander trof. Ook de Amerikaan Alex Lenderman verdient een troostende arm op zijn schouder. Lang stond hij bovenaan, waarbij hij de sterkst mogelijke tegenstand ontmoette, maar door zijn nederlaag tegen Tiviakov liep hij de hoofdprijs toch nog mis.
In het open toernooi werden drie titelresultaten behaald. De GM-norm van Van Kampen en de IM norm van Sander van Eijk waren irrelevant omdat zij er al zeker van waren dat zij binnenkort tot grootmeester, respectievelijk meester zullen worden benoemd. Wel degelijk van belang is het zeer verdiende resultaat van Rob Schoorl die voor de tweede maal aan de IM norm voldeed.
 

Video: Gert Ligterink over Vladimir Kramnik:

Opnieuw beleefde het Univé-toernooi een prachtige ronde met twee halsbrekende Kroongroep-partijen, die allebei de wereld rond zullen gaan. Bovendien konden anders dan gisteren aan het eind van de dag twee winnaars de complimenten in ontvangst nemen. Anish Giri versloeg Judit Polgar en Vladimir Kramnik stelde de eindzege veilig ten koste van Maxime Vachier Lagrave.
Giri – Polgar was een partij waarop de toeschouwer zich kon verkijken. Het leek alsof Giri zo voorbeeldig manoeuvreerde dat Polgar geen andere uitweg zag dan een koffiehuisaanval, inclusief een incorrect stukoffer. Maar de schijn bedroog. Zwart had wel degelijk compensatie voor het stuk en het is zeer de vraag of wit op winst had kunnen spelen als Polgar 38 … Lb3 had gespeeld in plaats van de vreemde zet 38 … Lb5?.
Toen Giri op zijn beurt het sterke 39. Tb7 verzuimde, kon Polgar met 39 … Ld3 nog flink tegenspartelen. In plaats daarvan bracht ze de zwarte stelling om zeep met de afschuwelijke grafzet 39 … g5. Daarna liet Giri niet meer los. Trots op zijn prestatie was de Nederlandse kampioen niet. Maar blij was hij wel: ‘Gelukkig heb ik toch nog een partij gewonnen.’

Kramnik bedierf de 21ste verjaardag van MaximeVachier Lagrave door hem te verslaan in een meeslepend gevecht van 87 zetten. Na een wat ongewone opening leek zwart te balanceren op de rand van de afgrond, maar Vachier Lagrave wist wat hij deed en bleef wonderwel op de been.
Het eerste kritieke punt werd bereikt bij de 26ste zet. Het is moeilijk te begrijpen waarom de Fransman in die stelling in paniek raakte en een volstrekt onnodig kwaliteitsoffer bracht. Ook Kramnik vertelde na afloop dat hij zich had verbaasd over 26 … Td4? Hij had alleen gerekend met 26 … Da4, waarna zwart volop meedoet.
Na het incorrecte offer stond Kramnik op winst, maar ook hij maakt wel eens foutje. Dat was ditmaal de ondoordachte zet 35. gxh6?, waarna wit opnieuw moest beginnen. Toch kwam het ten slotte in orde voor wit. Misschien was de stelling die na 40 zetten ontstond houdbaar voor een computer, maar voor een mens was de opdracht te zwaar. Vachier Lagrave verzeilde in een dame-eindspel met een pion minder dat Kramnik geduldig naar winst schoof.
De afloop van het open toernooi is volstrekt ongewis. Misschien krijgen we één eindwinnaar, maar het is ook mogelijk dat twee of drie spelers de eerste prijs zullen delen. Het beste uitgangspunt hebben de koplopers Illya Nyzhnyk en Alex Lenderman. Vijf achtervolgers staan een half punt op hen achter.
 

Een geweldige ronde met vechtschaak van hoog niveau heeft niets veranderd aan het klassement van de Kroongroep. Iedereen kreeg er een half punt bij en zoals altijd was de een daar meer content mee dan de ander. De meest tevreden man was Vladimir Kramnik. Hij behield de leiding in het toernooi na een wat moeizame remise met Anish Giri.
Het gevecht van de dag was de buitengewoon gecompliceerde partij tussen Judit Polgar en Maxime Vachier Lagrave. Toen de vrede bij de 44ste zet was getekend, was Judit zo aangeslagen dat ze ervoor bedankte de partij met haar tegenstander door te nemen. Ze vond dat ze net iets te vaak de winst had laten liggen.
Nu is dat laatste zeker waar. Nadat een door vele offers en schijnoffers versierde aanval van Vachier Lagrave was vastgelopen, had Polgar de winst voor het grijpen. Zo kon ze bij de 33ste zet op slag winnen met 33. Lf5 en dezelfde manoeuvre zou ook bij de 36ste zet afdoende zijn geweest.
Er staat tegenover dat ook Vachier Lagrave een kans miste. Zijn offerconcept deugde misschien niet, maar na een paar onnauwkeurigheden van Polgar had hij niets te klagen en er was zelfs een moment waarop hij in het voordeel had kunnen komen. Bij de 27ste zet verwierp hij 27 … f3, omdat hij geen goed antwoord zag op 28. Dh7. Hij hief de handen ten hemel toen hem verteld werd dat 28 … Lf6 een uitstekend antwoord zou zijn geweest.
Misschien tegen beter weten in hoopten de kijkers lang dat Giri de eerste overwinning van zijn leven op Kramnik zou behalen. Een stelling met twee lopers tegen twee paarden zag er mooi uit, maar ten slotte kwam er niet meer uit dan een voor Giri licht voordelig eindspel dat Kramnik moeiteloos remise hield.
Mooi was de analyse na afloop. Giri vond dat hij duidelijk beter had gestaan, maar Kramnik wilde daar niets van weten. ‘Ik heb in deze stand twee lopers en een pion meer, dan moet ik toch beter staan’, zei Giri op een zeker moment. ‘Nee hoor,’ antwoordde Kramnik. ‘Ik heb namelijk twee paarden.’ De ex-wereldkampioen weet hoe hij zijn beste klanten _ tegen Giri staat hij 4-1 voor _ eronder moet houden.

In het open toernooi sloeg de 15-jarige Illya Nyzhnyk een mooie slag door Sergei Tiviakov te verslaan in een zeer bezienswaardige partij. Genoeg om afstand van het veld te nemen was dat niet. Nyzhnyk heeft slechts een half punt meer dan vier achtervolgers: Lenderman, Haslinger, Grover en Piet Peelen. Omdat de Nederlandse meester te weinig titelhouders heeft ontmoet, kan hij helaas geen grootmeesterresultaat behalen.
 

Een in alle opzichten vreedzame derde ronde heeft niets veranderd aan het klassement van de Kroongroep. Misschien lag het aan de aanstaande rustdag dat alle spelers best tevreden leken met hun zonder veel moeite behaalde halve punten. De belangrijkste troost voor een verliezer is dat hij zijn nederlaag de volgende dag kan goedmaken. Een nul vóór een rustdag torst een schaker twee dagen lang als een loden last met zich mee.
Agressieve bedoelingen hadden de spelers wel degelijk. Maxime Vachier Lagrave rokeerde lang tegen Kramniks Damegambiet, maar van zijn gedroomde koningsaanval kwam niets terecht. Integendeel, Kramnik organiseerde razendsnel dermate gevaarlijk tegenspel dat Vachier Lagrave geen andere uitweg zag dan een lange afwikkeling waarbij alle lichte stukken werden geruild. Daarna was weinig meer aan de hand. Het remiseaanbod van de Fransman bij de 27ste zet accepteerde Kramnik onmiddellijk.
Judit Polgar en Anish Giri waren op dat moment al uit de speelzaal vertrokken om hun discussie in een niet bijster opwindende variant van de Schotse opening voort te zetten in de perskamer. Urenlang _ misschien duurde hun analyse wel even lang als hun partij _ verkenden zij de wereld van microscopische voordeeltjes en supernauwkeurige verdedigingsmanoeuvres in stellingen die de meeste schakers als saai terzijde zouden schuiven.

Toen Kramnik, expert bij uitstek in de wereld van het oneindig kleine, en Vachier Lagrave zich er ook mee gingen bemoeien, begon alles opnieuw. De leden van het toernooicomité keken met een glimlach toe bij dit schouwspel. Misschien hadden ze liever twee winstpartijen gezien, maar het is ook wat waard om vier geïnviteerde spelers zo vriendschappelijk met elkaar om te zien gaan.
Donderdag gaat de strijd in de Kroongroep verder. Met een punt voorsprong heeft Kramnik een schitterend uitgangspunt, maar we klampen ons vast aan de omstandigheid dat hij nog tweemaal zwart heeft. Het hoeft maar eenmaal mis te gaan en de strijd om de eerste plaats is weer open.
In het open toernooi bedwong koploper Alex Lenderman een lastige hindernis door met zwart remise te maken tegen de sterke 18-jarige Yaroslav Zherebukh. Ilja Nizjnik, net als Zherebukh afkomstig uit Oekraïne en nog drie jaar jonger, profiteerde van dit resultaat en klom dankzij een zege op voormalig Univé Open winnaar Stewart Haslinger naar de met Lenderman gedeelde eerste plaats, Morgen, als de elite rust houdt, treffen de koplopers elkaar.