Maxime Vachier Lagrave en Anish Giri hebben in de vierde ronde van de kroongroep van het Univé-toernooi overwinningen geboekt. Lagrave bleek met zwart in een scherpe Grünfeld-Indiër te sterk voor Aleksei Shirov terwijl Giri geen genade kende voor de in een vormcrisis verkerende Sergei Tiviakov. Voor hem dreigt het toernooi op een debacle uit te lopen: hij verloor al voor de derde keer op rij.

Deze keer een verslag van persdient-medewerker Tom Bottema. Uw vaste verslaggever Gert Ligterink moest verstek laten gaan omdat hij donderdagmiddag te vermoeid terugkeerde van een lange reis naar het westen waar hij zijn oudste dochter van het vliegtuig had gehaald. De vijfde en zesde ronde – als hij weer bijgekomen is van zijn inspanningen – komt het verslag weer van zijn hand.

Vachier derhalve alleen aan de leiding met 3 uit 4 terwijl Giri hem met 2,5 uit 4 op de hielen zit. ‘Catch me if you can’, zo zei Vachier in de analyseruimte van het gemeentehuis in Hoogeveen vol vertrouwen tegen Giri die daarom wel kon lachen. Bovendien: ‘Ik wil hier gewoon goede partijen spelen’, aldus Giri. ‘Ondanks mijn drie remises tegen lang niet slechte spelers was dat hier nog niet gelukt. Over de partij van vandaag tegen Tiviakov kan ik echter tevreden zijn.’
Vachier speelde volgens de kenners een schitterende partij tegen Shirov. ‘Hij heeft geen slechte zetten gedaan’, zo was de conclusie van enkele sterke toeschouwers in de perskamer. ‘Misschien’, zei Vachier, ‘maar ik heb hier en daar nog wel wat rekenfouten gemaakt, echter Shirov verzuimde te profiteren. Shirov had in ieder geval 26. Pe4 moeten spelen en in plaats van 24.. d2 denk ik dat 24.. Dxc3 25. h5 Dd4+ 26. Kh2 g5 27. Dg4 Te5 gemakkelijker tot voordeel had geleid.’
Tiviakov begon zich volgens Giri pas goed te verdedigen toen hij nauwelijks nog bedenktijd had. ‘Maar het was daarvoor niet eenvoudig voor hem’, aldus Giri. ‘Eigenlijk kan hij alleen maar afwachten. ‘Ik gaf hem maar een kans: in plaats van 26.. Txe4 had hij 26.. De5! moeten doen. Ik zag niet goed wat ik dan had moeten spelen. Ik raakte een beetje de draad kwijt, dat gebeurt me wel vaker als ik gewonnen sta.’
Giri was niet verrast door Tiviakovs openingskeuze. ‘Ik speel bijna nooit 1.e4 dus als ik dat toch doe vermoeden mijn tegenstanders altijd dat ik iets speciaal in hun lijfvariant heb voorbereid. Vandaag was dat ook zo, maar de Maroczy vond ik ook prima. Ik kon me nauwelijks voorstellen dat Tiviakov daarin van de laatste ontwikkelingen op de hoogte was.
 

Het gemopper over de suffe remises in de openingsronde van de Kroongroep is op slag verstomd na een prachtige tweede dag. De jonkies Maxime Vachier Lagrave en Anish Giri staakten de strijd pas toen het bord bijna leeg was en Alexei Shirov leverde ten koste van Sergei Tiviakov een prachtpartij af die zo kan worden opgenomen in het derde of vierde deel van zijn onvolprezen boekenreeks Fire on Board.

Goede voorbereiding was de basis waarop Shirov zijn kunstwerk bouwde. Gewoontegetrouw voerde Tiviakov in zijn privé-variant van de Scandinavische opening zonder een spoor van aarzeling zijn eerste zetten vrijwel à tempo uit. Maar ook Shirov wist precies wat hij deed. Nadat wit de geweldige zet 14. d5! had uitgevoerd viel Tiviakovs machine stil. Waarschijnlijk is na die krachtzet geen verdediging voor zwart meer te vinden.

Even later was Tiviakov met handen en voeten gebonden in een stelling, waarin wits loper van de zwarte velden het sterkste stuk van het bord was. Na wat gespartel gaf hij op toen geen nuttige zetten meer te vinden was en algehele verstikking dreigde.

Voor iedereen was het duidelijk dat Shirov even een van de meest tevreden schakers op aarde was. Met grote toewijding en zichtbaar plezier demonstreerde hij zijn overwinning in de commentaarzaal. De toeschouwers mochten zich gelukkig prijzen. Het gebeurt niet vaak dat een topgrootmeester zo gedetailleerd uitlegt hoe een overwinning tot stand is gekomen.

Met de zelfverzekerdheid van de jeugd zei Anish Giri na zijn partij dat hij nauwelijks problemen had gehad. Het kan zijn dat hij gelijk had, maar de toeschouwers, die hem allemaal een warm hart toedragen, haalden opgelucht adem, toen hij zijn halfje binnen had. Tot ver na de dertigste zet maakten zij zich zorgen over de stelling van hun favoriet. Pas na Vachier Lagrave’s moeilijk te begrijpen 36ste zet dreven de donkere wolken weg.

In de open groep ging Robert Kempinski door met wat hij tot nu toe steeds heeft gedaan. Hij won voor de vijfde maal op rij en staat nu een punt los van de rest van het veld. Natuurlijk is nog niets beslist. Morgen zou Sipke Ernst de Poolse sprinter kunnen achterhalen als hij hem in de onderlinge partij verslaat.

Twee Franse spelers, Anthony Bellaiche en Gabriel Battaglini, hebben het toernooi verlaten. ‘Vanwege een emergency’ was hun toelichting. Dat is natuurlijk mogelijk, al mag niet worden uitgesloten dat die emergency hun stand op de ranglijst betrof. Na vijf ronden waren zij uitgeschakeld voor hoge prijzen en grootmeesterresultaten.
 

Vachier Lagrave wint Kroongroep met een punt voorsprong

In de Kroongroep gebeurde niet veel meer op de laatste dag. Dat viel te begrijpen: de strijd was beslist in de vierde en vijfde ronde, toen eerst Alexei Shirov en daarna Anish Giri de aansluiting met de ongenaakbare Maxime Vachier Lagrave verloren. De twee remises in de laatste ronde wekten dan ook geen verbazing.

Tiviakov en Shirov waren als eersten klaar na een korte wederzijdse overhoring in een van Tiviakovs favoriete openingsvarianten. Giri en Vachier Lagrave volgden korte tijd later. Hun Grünfeld-Indische partij was zeker niet inhoudloos en misschien zelfs van theoretisch belang, maar het evenwicht werd nooit verbroken.

Op de eindzege van Vachier Lagrave met een vol punt voorsprong op Shirov valt hoegenaamd niets af te dingen. De Franse wereldjeugdkampioen van 2009 was geen moment in gevaar en won drie partijen van uitstekend niveau. Het beslissende moment van het toernooi was zijn zege op Shirov in de vierde ronde, die van de kenners terecht de hoogste lof kreeg.

Het open toernooi kreeg op de slotdag een wending die door niemand was voorzien. De koplopers na acht ronden, Friso Nijboer en de Pool Robert Kempinski, verloren allebei en werden gepasseerd door vijf achtervolgers. Nijboer verloor kansloos van Sipke Ernst, terwijl Kempinski, die het toernooi met 5 uit 5 begon, in het eindspel ten onder ging tegen Erwin L’Ami.

Vyacheslav Ikonnikov werd uitgeroepen tot winnaar van het toernooi omdat hij meer weerstandspunten had dan zijn ‘gelijken’ L’Ami, Ernst, Vocaturo en Bonafede. Als de hoogste toernooiprestatierating (TPR) het doorslaggevende tiebreakcriterium was geweest, zou de glazen winnaarsvaas naar Erwin L’Ami zijn gegaan.

Er waren meer onderscheidingen. De schoonheidsprijs van de Kroongroep en het open toernooi gingen naar Shirov en Okkes voor hun overwinningen op Tiviakov en Ulibin. De ratingprijs was voor Evie Warmelink, die met 5 uit 9 ver boven haar verwachte score presteerde. Ten slotte mag niet onvermeld blijven dat de Italiaan Alessandro Bonafede niet alleen de eerste prijs in het open toernooi deelde maar ook een grootmeesterresultaat behaalde.

Zo langzamerhand nadert in het Univé open het eind van de verhalen over familiesuccessen en andere leuke verrassingen. Twee ervaren toernooirotten, de Spanjaard Manuel Perez Candelario en de Pool Robert Kempinski, delen de kop. Acht (groot)meesters van naam staan klaar om bij een misstap van de leiders het roer over te nemen.

Robert Kempinski                                                                                                                              Manuel Perez Candelario

Terwijl Kempinski zijn overwinningen vrij geruisloos behaalt, moet de Spanjaard er hard voor werken. Gisteren won hij op zijn tandvlees in 132 zetten van Ben van Geffen. Vandaag had hij een voor zijn doen rustige middag. Na slechts 78 zetten dwong hij Menno Okkes tot overgave.

Sommige winnaars van gisteren waren de verliezers van vandaag. Caroline Slingerland, die tot ieders genoegen zo verbluffend was begonnen met twee eclatante overwinningen, werd hardhandig tot de orde geroepen door de Indiër Negi. Blijmoedig zoals alleen schakende vrouwen dat kunnen zijn, schikte ze zich zonder morren in haar lot.

Broer Fred redde de eer van de Slingerland-familie door tegen het Oekraïense wonderkind Illya Nyzhnyk een op het eerste gezicht bedenkelijke stelling zonder noemenswaardige moeite in evenwicht te houden. Ook de andere familie hield pas op de plaats. Het echtpaar Erwin en Alina L’Ami kon geen vorderingen maken en wacht betere tijden af.

De leukste partij van de dag werd gespeeld op bord 15 in het midden van de zaal. Dick de Graaf, een schaker die speelt met zijn hart en voor niets en niemand bang is, had eeuwige roem kunnen verwerven als hij zijn aanvalsvoering à la Michail Tal op de juiste wijze had afgerond.

Met een serie prachtzetten bereikte de man uit Spakenburg een gewonnen stand die op verschillende momenten kon worden uitgeblazen. Misschien koos De Graaf niet de gemakkelijkste weg, want toen hij bij de 20ste zet zijn laatste, niet zo eenvoudige kans had, faalde hij. Met de mooie stille zet 20. Lf6! kon hij op slag winnen. Na 20. Dd7+? Kb8 was zijn aanval voorbij.
 

De eerste ronden van een open toernooi zijn altijd gereserveerd voor de verrassingen. Vele malen hebben we het gezien: de amateur die zich zelf overtreft, de jeugdspeler die twee spelers van naam verslaat of de grootmeester die in een vlaag van misplaatst optimisme zich zelf voorbijloopt. Iedereen weet dat het tijdelijk is en dat tegen het eind van het toernooi de bekende namen weer op kop staan, maar voorlopig is het leuk

Verrassingen waren er zeker in de tweede ronde van het Univé open. Met grote waardering en een vleugje bewondering neemt iedereen de hoed af voor Caroline Slingerland. Opnieuw versloeg zij een speler, die honderden punten hoger is geklasseerd op de ratinglijst. Ditmaal maakte de Fransman Anthony Bellaiche kennis met de kracht van de dame, van wie de belevenissen elders op deze website uitvoerig worden beschreven.

Misschien omdat hij niet al te zeer bij zijn zus uit de pas wilde lopen, completeerde Fred Slingerland het familiesucces. Hij versloeg Sipke Ernst in een spectaculaire partij, die veel bekijks trok. Een min of meer gedwongen stukoffer van Ernst leidde tot een halsbrekende stelling, waarin wit een stuk meer had en zwart beschikte over een imposant blokje vrijpionnen. Menigeen zou nerveus zijn geworden, maar Fred twijfelde niet: ‘Ik had een stuk meer. Dat is veel hoor’.

Er is ook een echtpaar dat het prima doet. Van Erwin L’Ami hadden we niet anders verwacht, omdat hij immers de hoogste ratinghouder is van het toernooi. Zijn overwinning op Willy Hendriks was overigens niet vlekkeloos. Zijn commentaar: ´Na de opening stond ik slecht en het duurde lang voordat ik mijn stukken op behoorlijke velden had staan. Toen het zo ver was, kantelde de partij’.
 

Erwin L’Ami – Willy Hendriks

Ook Erwins Roemeense echtgenote Alina Motoc doet na een verdienstelijke remise met zwart tegen de Indiër Sengupta goed mee met een score van 1,5 uit 2. Voorlopig stralen de succesvolle families. We wachten belangstellend af of dat zo blijft als ze tegen elkaar moeten spelen.

Held van de dag was Menno Okkes, die een alleraardigste partij won tegen de sterke Rus Michail Ulibin. Met een stukoffer dwong Okkes de zwarte koning tot een lange wandeling, die eindigde in vijandelijk gebied. Soms loopt zo’n tocht goed af, maar ditmaal niet. Het is vroeg in het toernooi, maar we hebben alvast een kandidaat voor de schoonheidsprijs.

Zaterdagochtend hebben maar liefst 33 kinderen aan de traditionele jeugdsimultaan in de McDonalds-vestiging van Hoogeveen deelgenomen. Er waren twee simultaangevers: NOSBO-kampioene Evie Warmelink en Tom Bottema van de persdienst van het Univé-toernooi. Zij wonnen in totaal 32 keer; Evert-Jan van der Sluis wist Bottema een remise te ontfutselen.

Hoewel de jeugd van Hoogeveen dus maar een half punt wist te scoren, was die score geflatteerd volgens Bottema. ‘Tegen Jonathan Mulder stond ik al snel verloren en bood ik remise aan. Hij weigerde – terecht – maar ging vervolgens in de fout waarna ik alsnog onverdiend won.’ Nog erger was er wat er aan het bord van Nick Timpen gebeurde. Die kwam door de ene na de andere krachtzet grof materiaal voor. Bottema: ‘Niet leuk om dat toe te geven maar op een gegeven moment stond ik een toren en een loper zonder compensatie achter. Rybka knalde naar – 10.

vlnr: Nick Timpen, Evert-Jan van der Sluis, Evie Warmelink, Tom Bottema en Guinaz Yildirim
 

Op dat moment moest Timpen echter nodig naar de wc. ‘Hij had daarvoor natuurlijk even een rondje pauze mogen vragen’, aldus Bottema. ‘Dat deed hij niet, en toen hij terug naar zijn bord rende terwijl ik eraan kwam riep hij opgelucht ‘Net op tijd’ maar deed hij binnen een seconde een enorme grafzet die mat in een zet toeliet. Ik moest toen kiezen tussen dat mat of een kansloze nederlaag. Remise aanbieden sloeg nergens meer op.’

Evert-Jan van der Sluis scoorde wel een remise. De Zwollenaar, die momenteel bij zijn oma in Hoogeveen logeert, won in het middenspel een kwaliteit maar kreeg nooit echt grip op de stelling. Remise was het logische resultaat en hij is volgende week zaterdag de gast van het Univé-toernooicomité tijdens de sluiting.

Warmelink won al haar partijen op regelmatige wijze. Gulnaz Yildirim deed het niettemin zo goed dat zij door de Groningse simultaangeefster werd uitgeroepen tot ‘beste tegenstander van de dag.’ Yildirim was bijzonder trots op die kwalificatie. ‘Ik heb een beetje gewonnen, deelde ze haar trotse achterban in een telefoongesprek direct na afloop mede.