Auteur: Peter Boel

Bert van der Haar heette in zijn functie als bestuursvoorzitter van het Hoogeveen Schaaktoernooi twee burgemeesters welkom – de huidige, Karel Loohuis, en de voormalige, Sytze Faber, die in 1997 aan de wieg stond van dit evenement. Daarnaast heette hij KNSB-voorzitter Marleen van Amerongen welkom. Van der Haar en consorten hebben van Hoogeveen een echte Schaakstad gemaakt en hebben zelfs het initiatief genomen om alle lagere scholen te voorzien van een groot buitenschaakspel. ,,We hebben er 2½ dag over gedaan om alle borden rond te brengen, maar ik weet nu wel hoe alle 26 basisscholen in de omgeving eruitzien.” De officiële opening van dit project vond gisteren plaats bij De Regenboog in Hoogeveen. “Voor de toekomst hoop ik dat we het concept Hoogeveen Schaakstad met nóg meer enthousiasme voor het voetlicht kunnen brengen.”

Burgemeester Karel Loohuis benadrukte dat de gemeente absoluut het belang inziet van het concept Hoogeveen Schaakstad. “Dit is in Nederland het tweede toernooi in omvang en kwaliteit, en daar is een groeiend aantal Hoogeveners heel trots op. Het is ook heel bijzonder dat dit het enige toernooi ter wereld is dat in een raadhuis wordt gehouden. Dat heeft wel wat voeten in de aarde, maar dat hebben we er graag voor over.” Loohuis zei dat de schaaksport nogal eens wordt onderschat, maar “je moet niet alleen goede hersenen hebben, fysiek moet je ook in orde zijn. En als je je hersenen altijd blijft trainen, dan heb je daar veel voordeel van.”

Loohuis memoreerde dat in een nog niet zo grijs verleden de huidige wereldkampioen Magnus Carlsen ook al eens in Hoogeveen speelde, “en hopelijk hebben we dit jaar ook zulke toekomstige toppers erbij.” Hoogeveen wil de kindvriendelijkste gemeente van Nederland worden, “en een evenement als dit hoort daar zeker bij,” zei de burgervader met een knipoog naar het Grand Prix-jeugdtoernooi dat net onder leiding van Daniela Mikkers was afgerond, maar ook naar de vele jonge deelnemers in het Open toernooi en zelfs in de Matches. “Wij willen heel ver gaan om dit evenement hier te houden. Ik wens jullie een goed toernooi, en may the best player win.”

KNSB-voorzitter Marleen van Amerongen zei dat het Hoogeveen Schaaktoernooi uitstekend strookt met de plannen van de nationale schaakbond om het schaken naar de jeugd en op scholen te brengen. “Vorig jaar waren er 10 deelnemers aan het Grand Prix, vandaag 60. Als dat zo doorgaat…” Van Amerongen dankte toernooidirecteur Loek van Wely dat deze zich als achtvoudig Nederlands kampioen en topgrootmeester zo inzet voor de popularisatie van het schaken. Zij wijdde enkele woorden in het Engels aan de vier aanwezige matchspelers: “Alireza Firouzja heeft op zijn 16de al een Elo-rating van 2700 behaald. Dat is echt ongelooflijk goed.” Ze vermoedde dat de Iranees een harde dobber zou krijgen aan Jorge Cori uit Peru, “want dat is al sinds vele jaren een top 100-speler.” Verder toonde Van Amerongen zich verguld met de vrouwelijke deelnemer in de andere match, Zhansaya Abdumalik uit Kazachstan: “Je hebt al drie grootmeesternormen maar voor de titel zijn nog wat Elo-punten nodig. Jan Timman is een vriendelijke man, maar of hij je die zal geven weet ik niet.” Timman zelf prees zij als een “legende, en ook een enorme promotor van de schaaksport.”

Hierop deelde KNSB-bestuurslid Iozefina Paulet presentjes uit aan Grand Prix-organisatrice Daniela Mikkers (“zij heeft met haar team geweldig werk gedaan dat ook heel belangrijk is voor ons als bond”) en aan Jeroen Bottema, die is gestart met een plan voor het geven van schaakles op scholen: “De KNSB wil helpen, en we hebben het account ‘Schaakmatties’ geopend, waar kinderen online kunnen spelen in een veilige omgeving. Wij willen de grootste schaakclub ter wereld worden!” Ze memoreerde nog even aan het bezoek van schaakleerlingen uit Oeganda onder leiding van Christine Namaganda, wat een heel geslaagd initiatief was: “Het is geweldig om jullie hier te zien werken voor de schaakwereld.”

Toernooidirecteur Loek van Wely stelde een heuse wereldkampioen voor aan het publiek: de titelhouder dammen Aleksandr Georgiev, die hier meespeelt in de Amateurgroep II (‘s ochtends). Desgevraagd zei Georgiev, die zelf vindt dat hij 1700 Elo waard is maar door zijn ‘coach’ Vasily Ivanchuk op 2300 is geschat, dat er niet zo veel verschil is tussen een schaak- en een damtoernooi: “In hun gedrag lijken de spelers ook wel op elkaar.” Hij had zijn eerste partij gewonnen.

Van Wely ging met Marleen van Amerongen over tot de loting. Eerst riep hij Zhansaya Abdumalik op het podium, die al drie dagen met haar moeder in Amsterdam had doorgebracht: “Het was geweldig,” zei Zhansaya. Over haar tegenstander Jan Timman zei ze: “Hij is een schaaklegende. Het is voor mij een grote eer om tegen zo’n sterke speler te spelen, en een goede ervaring. Ik hoop op een stel interessante partijen en ga genieten van deze match.”

Timman speelt hier al voor de derde keer en informeerde Van Wely, met wie hij twee decennia lang allerlei gevechten had geleverd (ook op het schaakbord…), dat hij ouder is dan alle drie de andere matchspelers samen. Toch wil hij niet alleen op zijn ervaring leunen: “Ik wil ook nog steeds proberen nieuwe ideeën te vinden.” Beide deelnemers mochten een beeldje van de beroemde ‘trommelslager van Hoogeveen’ pakken en op een sticker daaronder stond bij Abdumalik wit, en dus bij Timman zwart.

Van de andere matchspelers zei grootmeester Jorge Cori Tello, de sterkste speler van Latijns Amerika, dat hij “erg blij was met deze kans en erg opgetogen” voor deze zeldzame match tussen een Peruviaan en een Iranees. Alireza Firouzja had Van Wely al eens ontmoet in Iran. “Dat liep niet zo gunstig voor me af,” bekende de toernooidirecteur, “maar Alireza is nou eenmaal een erg getalenteerde jongen.” Firouzja is voor de eerste keer in Nederland: “Ik ben heel blij om hier te zijn en verheug me op zes interessante partijen met een heel sterke speler.” Firouzja pakte als eerste een beeldje van ‘Bartje’ (waarover Loek van Wely nog niet veel meer wist te vertellen dat dat die heel beroemd is in Drenthe) en daaronder stond de kleur wit.

Daarmee was de loting van de eerste ronde van de matches als volgt:

Abdumalik-Timman
Firouzja-Cori

Vanaf 19 oktober a.s. schaken meer dan 200 spelers uit 20 landen tijdens de 23^ste editie van het Hoogeveen Schaaktoernooi. Maar dat is niet alles. Om Hoogeveen meer dan ooit te laten uitstralen dat het een echte schaakstad is, is op maar liefst 26 schoolpleinen van basisscholen uit de gemeente Hoogeveen dit jaar een groot buitenschaakbord gerealiseerd met bijbehorende XXL schaakstukken. Vrijdag 18 oktober a.s. worden met een ludiek openingsmoment de borden en stukken officieel in gebruik genomen op basisschool CBS De Regenboog, in het bijzijn van kinderen, wethouders Giethoorn en Vos uit Hoogeveen, de gedeputeerde van de provincie Drenthe en de betrokken Hoogeveense ondernemers die het project ‘Hoogeveen Schaakstad; van wens naar werkelijkheid!’ mede mogelijk hebben gemaakt.

‘Er wordt overigens op diverse scholen al volop gebruikgemaakt van de borden en stukken’, aldus Ernst Eujen, initiatiefnemer van het project. ‘En dat is maar goed ook. De aantrekkingskracht van het schaakspel is er en als het visueel wordt op een schoolplein door zo’n groot bord met grote stukken, triggert het de nieuwsgierigheid van de kinderen nog meer. Spelen en ervarend leren, is het devies! De schaakborden zijn overigens al in de drogere mei-periode op de schoolpleinen geschilderd. De afgelopen weken hebben Bert van der Haar en ik de grote stukken rondgebracht bij de scholen. Een gesjouw van heb ik jou daar’, lacht Eujen. ‘Dat we nu officieel met Hoogeveen Schaakstad kunnen aftrappen, precies voor het Hoogeveen Schaaktoernooi, is natuurlijk mooie timing.’

Het idee om elk basisschoolplein in de gemeente Hoogeveen te voorzien van een buitenschaakbord met stukken is ontstaan om het schaaktoernooi en de schaaksport nog beter te laten landen in Hoogeveen. Eujen: ‘Hoogeveen staat bekend om zijn maakindustrie; meer de doeners dan de denkers. Maar Hoogeveen heeft al 23 jaar het op één na grootste schaaktoernooi van Nederland. Daarop mag Hoogeveen, zoals eigenlijk op zoveel, trots zijn! Bovendien is de educatieve en cognitieve waarde van schaken, voor jong en oud, meer dan bewezen, dus het voegt ook echt iets toe. Zoals Kasparov ooit zei: Schaken helpt je te concentreren, je logica te verbeteren. Het leert je om volgens de regels te spelen en verantwoordelijkheid te nemen voor je acties, hoe je problemen oplost in een onzekere omgeving. Welk ander spel biedt zoveel? ‘ knipoogt Eujen.

Nadat het idee ontstond voor het project Hoogeveen Schaakstad, is er hard gewerkt aan de realisatie ervan. ‘De gemeente, vanuit Jong Hoogeveen en Bruisend Hoogeveen betrokken, is een belangrijke ondersteuner geweest van het project, de provincie heeft een bijdrage geleverd, maar ook diverse Hoogeveense ondernemers – vereeuwigd bij elk bord – hebben weer een flinke duit bijgedragen om het plan te kunnen realiseren’, vertelt Eujen. ‘Daar waren wij erg blij mee. Het geeft maar weer eens aan dat in Hoogeveen met elkaar heel veel mogelijk is. Met dank aan de gemeente, de provincie en de betrokken Hoogeveense ondernemers is de wens Hoogeveen Schaakstad daadwerkelijk werkelijkheid geworden! De jeugd aan het schaken in bruisend Hoogeveen! Volgende week vrijdag gaan we er met elkaar een mooie stelling aan wagen op De Regenboog.’

Het Hoogeveen Schaaktoernooi staat dit jaar goeddeels in het teken van de jeugd. In de matches spelen het wereldtoptalent Alireza Firouzja uit Iran en de sterkste jeugdspeelster ter wereld Zahansaya Abdumalik uit Kazachstan (19) tegen respectievelijk Jorge Cori Tello en Jan Timman. Het grote Open toernooi kent vele jonge talenten uit Nederland, Duitsland en ook het land van wereldkampioen Magnus Carlsen, Noorwegen. Plaats van handeling is wederom het Hoogeveense raadhuis, van zaterdag 19 tot en met zaterdag 26 oktober.

Het 23ste Hoogeveen Schaaktoernooi heeft 237 deelnemers uit 22 landen op de lijst staan. De twee amateurgroepen en de Open groep beginnen op zaterdag 19 oktober. De amateurgroepen spelen één ronde per dag – de ene groep ‘s ochtends en de andere ‘s middags. De Open groep begint, net als de matches, om 14.00 uur (12.00 uur op de slotdag), maar kent op maandag 21 oktober twee ronden.

Het toernooi wordt op 19 oktober om 16.30 uur geopend in de White Box in het Postkantoor van Hoogeveen, door KNSB-voorzitter Marleen van Amerongen en Nederlands jongste grootmeester, tevens nationaal kampioen, Lucas van Foreest. Van Foreest geeft op de ochtend van de openingsdag ook de traditionele simultaan voor de jeugd bij McDonald’s in Hoogeveen. Daarna wordt in de White Box een jeugdtoernooi gehouden.

De topattracties van het Hoogeveen Schaaktoernooi zijn wederom de twee matches. Dit jaar speelt de 16-jarige Alireza Firouzja uit Iran, in wie velen een toekomstige kandidaat voor de wereldtitel zien, tegen de sterke 24-jarige grootmeester Jorge Cori Tello uit Peru. De Nederlandse topveteraan Jan Timman komt uit tegen de Kazachstaanse Zhansaya Abdumalik, die op haar 19de al dicht tegen de vrouwelijke wereldtop aan zit. De matches worden gespeeld over zes partijen; op woensdag 23 oktober hebben deze vier topspelers een rustdag.

In het Open toernooi zijn de Nederlandse grootmeesters Roeland Pruijssers, Jan Werle en Sipke Ernst op papier de sterksten. Zij krijgen concurrentie van de jonge Oezbeekse grootmeester Javokhir Sindarov, veteraan Oleg Romanishin uit de Oekraïne en nog vier andere grootmeesters, onder wie de Nederlander Harmen Jonkman. Ook de sterke jonge meesters Casper Schoppen (17 en Open Nederlands kampioen), Thomas Beerdsen, Liam Vrolijk (17) en Siem van Dael (15, tweede bij het EK tot 16 jaar) mogen niet onderschat worden. Daarnaast zijn er twee jonge Noorse talenten aanwezig: Tor Fredrik Kaasen (17), die op het recente EK jeugd tot 18 jaar gedeeld derde werd naast Vrolijk, en zijn jaargenoot Mads Vestby-Ellingsen.

In Hoogeveen zijn schakers uit de hele wereld actief. In het Open toernooi speelt bijvoorbeeld ook Erick Takawira uit Zimbabwe, voor de Amateurgroep I heeft zich onder anderen de Australiër George Morgan gemeld, en in de Amateurgroep II zal Ezekiel Masiko uit Oeganda uitkomen, evenals de huidige wereldkampioen dammen uit Rusland, Aleksandr Georgiev!

Bekende Nederlandse schakers zullen in de kantine van het raadhuis commentaar geven op de belangrijkste partijen. Daarnaast wordt dagelijks een uitgebreide blog bijgehouden over het toernooi op onze website: www.hoogeveenchess.nl, waar u ook terecht kunt voor nadere informatie.

(photos by Lennart Ootes)

Jan Timman (14 December 1951)

For many years, Jan Timman was ‘The Best of the West’ and he won countless tournaments. Just a small selection: he was a 9-time Dutch champion, and won the interzonal tournament in Taxco 1985 and the World Cup tournament in Rotterdam, 1989. In 1991 he came first in the Immopar rapid tournament in Paris by beating World Champion Garry Kasparov in the final. In 1993 he lost a match for the FIDE world title against Anatoly Karpov, for which he took revenge in 2016 in a short match in Moermansk: 2½-1½. Besides a composer of endgame studies and a highly popular author of chess books, Timman is also still active behind the board. In the 2nd Dutch league, he achieved a  7½ out of 8 score at the Wageningen top board last season. Timman already played two matches in Hoogeveen. In 2014 he lost to Baadur Jobava 4½-1½ and in 2015 he defeated Jorden van Foreest 3½-2½. 

Alireza Firouzja, from the new chess super power Iran, was, and still is, a prodigy. Grandmasters who know what they are talking about call him ‘the next big thing in chess’. He is considered to be an even greater talent than his fellow countryman, Junior World Champion Parham Maghsoodloo, who beat Jorden van Foreest last year in a short online rapid match from the Drents Museum in Assen. At 14, Firouzja already earned the grandmaster title, and in the past years he travelled from one tournament to another. His tactical abilities are tremendous, as he has proved many times in blitz and rapid chess. But also in ‘classical chess’ he has grown to world top level already. At 16, Firouzja is the strongest junior player (under 20!) in the world, and he is currently 38th on FIDE’s general world list. Last year he came second in the Rapid World Championship, and this year he shared first prize in the great Sharjah Open. In the Asian Championships he qualified for the World Cup, which will be held right before the match in Hoogeveen, from 10 September to 4 October.

Jorge Cori, now 24, was also one of the greatest chess talents in the world in his day. He became the Pan-American champion in the categories under 10, 12, 14 and 18, and World Champion under 14 and under 16. Like Firouzja, he was already a grandmaster at 14. He has won various open tournaments, especially in Spain, and represented his country at 5 Olympiads. In 2016, Cori won the bronze medal on board 2, and in 2018, in Batumi, he achieved the best individual score of the entire event. In 2013, at the World Cup in Tromsø, Cori drew twice with Teimour Radjabov but lost the playoff after turning up late for the third game due to a misunderstanding. Jorge has an elder sister, Deysi, who is also a very strong chess player. She replaced Jorge for the 2015 World Cup when he chose to play in the Junior World Championship for the last time. Of course, Deysi is also very welcome in Hoogeveen, but we hope that Jorge will turn up for this one!

(foto’s door Lennart Ootes)

Jan Timman (14 december 1951)

Jan Timman was jarenlang ‘The Best of the West’ en won talloze toernooien. Een kleine greep: hij werd 9 keer Nederlands kampioen en won het interzonale toernooi in Taxco 1985 en het Worldcuptoernooi in Rotterdam in 1989. In 1991 werd hij winnaar van het Immopar rapidtoernooi in Parijs door in de finale wereldkampioen Garry Kasparov te verslaan. In 1993 verloor hij een match om de FIDE-wereldtitel van Anatoly Karpov, in 2016 nam hij revanche in een korte match in Moermansk: 2½-1½. Behalve als componist van eindspelstudies en veelgeprezen schrijver van schaakboeken is de in Arnhem wonende Timman ook nog actief achter het bord. In de 1e klasse KNSB scoorde hij dit jaar 7½ uit 8 aan het topbord van Wageningen. Timman speelde twee eerdere matches in Hoogeveen. In 2014 verloor hij met 4½-1½ van Baadur Jobava, in 2015 versloeg hij Jorden van Foreest met 3½-2½. 

Alireza Firouzja uit de nieuwe schaakgrootmacht Iran was en is een wonderkind. Grootmeesters die het kunnen weten noemen hem ‘the next big thing in chess’. Hij wordt beschouwd als een nog groter talent dan zijn landgenoot, jeugdwereldkampioen Parham Maghsoodloo, die vorig jaar Jorden van Foreest versloeg in een korte online rapidmatch vanuit het Drents Museum in Assen. Op zijn 14de was Firouzja al grootmeester en in de afgelopen jaren reisde hij van toernooi naar toernooi. Zijn tactische vermogens zijn gigantisch en dit is al veelvuldig gebleken in snel- en rapidschaak. Maar ook in het ‘klassieke schaak’ is hij al uitgegroeid tot wereldniveau. Op zijn 16de is Firouzja al de sterkste jeugdspeler (onder 20!) ter wereld, en op de algemene wereldranglijst staat hij op nummer 38. Vorig jaar werd hij tweede in het wereldkampioenschap rapid, en dit jaar deelde hij de eerste prijs in het grote Open toernooi in Sharjah. Via het kampioenschap van Azië plaatste hij zich voor de World Cup, die nog vóór de match in Hoogeveen wordt gehouden: van 10 september tot 4 oktober.

Jorge Cori, nu 24, gold in zijn tijd ook als één van de grootste talenten ter wereld. Hij werd Pan-Amerikaans kampioen in de categorieën onder 10, 12, 14 en 18 jaar, en wereldkampioen onder 14 en onder 16. Net als Firouzja was hij op zijn 14de al grootmeester. Hij won diverse open toernooien, met name in Spanje, en vertegenwoordigde zijn land op vijf Olympiades. In 2016 won Cori daar een bronzen medaille op bord 2, in 2018 behaalde hij in Batumi de beste individuele score van het hele evenement. In 2013 speelde Cori in de World Cup in Tromsø gelijk met Teimour Radjabov en verloor de barrage mede doordat hij door een misverstand te laat kwam voor de derde partij. Jorge heeft ook een zeer sterk schakende oudere zus, Deysi. Zij verving Jorge in de World Cup 2015 toen deze ervoor koos om voor de laatste keer mee te doen aan het jeugdwereldkampioenschap. Deysi is natuurlijk ook zeer welkom in Hoogeveen, maar wij hopen dat Jorge gewoon komt opdagen!